Guus Pengel bevestigt alle vooroordelen over Suriname

Suriname is geknipt als onderwerp voor een politieke satire: een bananenrepubliek in crisis waar iedereen elkaar kent en waar alles onder de toonbank `geregeld' moet worden; een ex-dictator, thans handelaar in drugs, die achter de schermen aan de touwtjes trekt; en een stel corrupte oude democraten die ook een graantje proberen mee te pikken. Als je de werkelijkheid beschrijft, heb je al een leuk toneelstuk.

De Surinaamse schrijver Guus Pengel heeft de bruikbaarheid van dit materiaal onderkend en het verwerkt in het toneelstuk Follow the leader?. Een eerste opzet was vorig jaar te zien tijdens het toneelschrijffestival Hollandse Nieuwe. Nu brengt het Amsterdamse productiehuis Cosmic de satire als avondvullende voorstelling.

Pengels politieke satire beschrijft de verkiezingsstrijd tussen ex-dictator `De Baas' en de oude democraat Baalman. De personages draaien om elkaar heen op drie kleine podiumpjes. In korte dialogen wordt hun stiekeme geregel en onderlinge afhankelijkheid blootgelegd. Ons kent ons en iedereen heeft boter op het hoofd.

Regisseur Felix de Rooy heeft het feestelijk aangepakt, met op kasekomuziek swingende acteurs die overdreven gek doen en uitbundig zijn verkleed. De Baas draagt een vechtpetje en een zwarte zonnebril; Baalman draagt een enorm overslagkostuum; en de Hollandse journaliste, arrogant en dom, draagt een strak mantelpakje waaronder haar roomblanke benen goed afsteken. Hoe feestelijk ook, de uitvoering is niet best. De acteurs spelen slecht: alles op dezelfde toon, verkeerd getimed en onhandig druk bewegend. Alleen Jolanda Spoel, als hoerige masseuse van de leiders, heeft enig komisch talent. Voor de rest doet alles even amateuristisch aan.

Een belangrijk mankement van Pengels satire is dat veel grappen alleen voor Surinamers te begrijpen zijn, door de context of doordat ze in het Sranan Tongo zijn. De grappen die wel overkomen, overtuigen niet. ,,Aan mijn lijf geen polonaise'', zegt de een. ,,Maar wel een kaseko?'' vraagt de ander. Dat niveau.

Zoals het irritante vraagteken in de titel al aangeeft, snapt Guus Pengel het wezen van de satire niet. Als de titel `Follow the leader' luidt, dan weet je dat dat ironisch bedoeld is. Daar dan nog een vraagteken achter zetten, is overbodig en uitleggerig. Zo wordt ook in de rest van het stuk alles dubbel- driedubbel uitgelegd. En het verhaaltje is al zo simpel. Het toneelstuk volgt precies het clichébeeld dat iedereen al van Suriname heeft. Follow the leader? is als de gelijknamige carnavalskraker die tussen de scènes door wordt gedraaid: vrolijk en swingend, maar door het botte ritme en de éénregelige tekst die eindeloos wordt herhaald, stompzinnig en uiteindelijk gewoon vervelend.

Voorstelling: Follow the leader? van Cosmic. Tekst: Guus Pengel. Regie: Felix de Rooy. Spel: Jolanda Spoel, Juan Wells, Lia Bolte, Roger Goudsmit, Ramdew Krishna. Gezien: 4/6 Theater Cosmic Amsterdam. Tournee t/m 25/11. Inl. (020) 622 88 58.