Campagne kopje-onder in media

Na een geruisloze campagne voor de Europese verkiezingen zijn de partijen bescheiden. Alleen Groen Links rekent op forse winst.

Bescheiden winst of consolidatie. Daarop hopen de campagneleiders van de grote partijen bij de Europese verkiezingen. PvdA-campagneleider Jan Marinus Wiersma is tevreden met acht zetels, evenveel als bij de Euroverkiezingen in 1994, en hoopt op een negende. CDA-campagneleider Cees Bremmer noemt tien zetels, evenveel als in 1994, ,,een hele goede uitslag''. De VVD hoopt op een kleine winst, van zes naar zeven zetels, aldus campagneleider Petra Ginjaar.

Alleen GroenLinks, nu één zetel, rekent op een behoorlijke winst. ,,We gokken op drie en hopen op vier zetels. Dat wij absoluut schone handen hebben als het gaat om vriendjespolitiek in Europa zal in ons voordeel werken'', vermoedt de campagneleider van GroenLinks, Petra Willemsen. D66 hoopt twee van de vier zetels te behouden.

De relatief geringe verschuivingen die worden verwacht, hangen samen met het geringe aantal van 31 zetels dat voor de Nederlandse Europarlementariërs te verdelen is. Daarbij ligt de kiesdrempel aanzienlijk hoger dan bij de 150 zetels voor de Tweede Kamer. Veel zal afhangen van de opkomst. Het CDA en de kleine christelijke partijen profiteren traditioneel van een lage opkomst, omdat de landelijke achterban van die partijen trouwer gaat stemmen dan het stedelijke electoraat van de PvdA. De definitieve uitslag van de verkiezingen wordt pas zondag bekendgemaakt, omdat in de meeste andere EU-landen pas op zondag wordt gestemd.

Voor de campagneleiders was het de afgelopen weken lastig om aandacht te krijgen voor de verkiezingen, beamen zij unaniem. De belangstelling voor de Europese verkiezingen is traditioneel al niet groot. Dit jaar trokken de breuk in het paarse kabinet en de oorlog in Kosovo veel aandacht. ,,Voor het campagneteam was daar bijna niet tegen op te boksen. Als je denkt dat je alles hebt gehad, treedt Apotheker ook nog af en trekt dat weer alle aandacht. Dat was redelijk frustrerend'', zegt Willemsen van GroenLinks. Bij de VVD werd de openingsavond van de campagne geheel gedomineerd door de crisis in Den Haag. Ook daarna werkten de Haagse perikelen door. Ginjaar: ,,Dijkstal kon niet op bepaalde bijeenkomsten verschijnen, omdat hij naar de informateur moest.''

Daar komt nog bij dat `Europa' de laatste maanden vooral negatief in het nieuws is gekomen na de aantijgingen van vriendjespolitiek en corruptie. Dat heeft de animo om te gaan stemmen vermoedelijk niet vergroot. CDA'er Bremmer: ,,Het beeld dat de politiek alleen maar zakkenvullerij is, bestaat toch al. Dat geldt nog sterker voor Europa.'' Ook hebben de partijen te kampen met `verkiezings-moeheid'. Het valt niet mee om de leden te motiveren weer de straat op te gaan om te folderen en affiches te plakken bij de vierde campagne in nog geen anderhalf jaar tijd.

Van alle lijsttrekkers heeft Lousewies van der Laan (D66) nog het minst te klagen over media-aandacht, met een reeks televisie-optredens en interviews in kranten. Dat stond in schril contrast met D66-campagne-avonden, waarbij slechts dertig tot zestig bezoekers kwamen opdagen. Alleen de laatste avond werd ruimer bezocht.

D66 zal blij zijn als het twee zetels overhoudt van de vier die het nu bezet. En als de tweede zetel wordt binnengehaald, blijft het nog de vraag wie deze mag bezetten. Bob van den Bos staat op de tweede plaats op de D66-lijst, maar de nummer drie, Johanna Boogerd-Quaak, heeft stevig campagne gevoerd. Aan ruim 10.000 stemmen heeft ze genoeg voor een terugkeer in het Europarlement. Voor Van den Bos, ex-lid van de Eerste en Tweede Kamer, zou dat een nieuwe teleurstelling zijn. Afgelopen winter werd hij gepasseerd als lijsttrekkerschap en bij de Tweede-Kamerverkiezingen van vorig jaar zag hij een voorkeursactie (als `dierenbeschermer van het jaar') niet beloond.

PvdA en VVD bestreden elkaar in de campagne vooral met economische onderwerpen. De PvdA wil Europees sociaal beleid van de grond tillen. De VVD ziet hier niets in. Wiersma van de PvdA noemt het opmerkelijk dat in de campagne de bevoegdheden van het parlement nauwelijks ter discussie stonden. ,,Sinds het Verdrag van Amsterdam hebben we die bevoegdheden. Nu moeten we ze ook durven gebruiken.''