Waalse liberalen willen regeren

De rooms-rode coalitie in Wallonië lijkt op een nederlaag af te stevenen bij de verkiezingen van zondag. ,,De dioxinencrisis bewijst opnieuw dat deze regering pas problemen oplost als ze zich stellen'', zeggen de liberalen.

In twee miljoen Belgische brievenbussen valt dezer dagen een brief gericht ,,aan de burgers van mijn land''. Afzender is Louis Michel, leider van de Franstalige oppositiepartij PRL, die van leer trekt tegen de rooms-rode regering. ,,Deze staat functioneert slecht'', schrijft Michel.

De Waalse oppositieleider had net zijn handtekening gezet onder de brief, toen de dioxinencrisis losbarstte. Maar tijdens de perspresentatie deze week maakte hij duidelijk dat dit precies is wat hij bedoelt. ,,Politiek paniekvoetbal'', noemt hij de reactie van de regering op de crisis. ,,De regering bewijst opnieuw dat ze problemen pas oplost als ze zich stellen. Dat dit te laat is, spreekt voor zich.''

België, aldus Michel, is een vliegtuig zonder piloot. ,,Deze keer is de eerste minister betrokkene en hij moet maar het hele gewicht van deze zware opdracht dragen'', vindt Michel. Mocht Dehaene zichzelf niet opvolgen na de verkiezingen van aanstaande zondag, dan is Michel bereid zijn plaats over te nemen. Vooral in de Vlaamse media wordt de liberaal al langer genoemd als mogelijk nieuwe premier van België – een post die sinds 1973 door Vlamingen wordt bezet. ,,Het is tijd dat er een Franstalige premier komt'', vindt Michel. ,,En de socialisten hebben nu eenmaal geen kandidaten die, zoals ik, tweetalig en voor Vlaanderen aanvaardbaar zijn.''

Maar eerst moeten de verkiezingen gewonnen worden. Volgens opiniepeilingen van vóór de kippencrisis, kan de PRL op 13 juni groeien van 24 naar ruim 29 procent. Een enkele enquête voorspelt zelfs dat de partij groter wordt dan de Parti Socialiste, die in 1995 nog 34 procent van de stemmen haalde. Dat zou een historische doorbraak betekenen in de `PS-staat' Wallonië, waar de socialistische partij altijd veruit de grootste was en zich de afgelopen eeuw stevig heeft kunnen verankeren in de sociale, economische en politieke machtsstructuren.

Voor de andere Franstalige regeringspartij, de door interne ruzies verscheurde PSC, wordt fors verlies voorspeld. Michel hoopt de PSC in de oppositie te kunnen dwingen. In ieder geval vindt hij dat het departement van Landbouw, dat al vijftig jaar in handen is van de PSC en haar Vlaamse tegenhanger CVP, naar een andere partij moet gaan. ,,CVP en PSC hebben nauwe banden met de oppermachtige boerenbond'', aldus Michel. ,,Zo kan een staat niet functioneren.''

Partijvoorzitter Michel laat er geen misverstand over bestaan: hij wil na twaalf jaar oppositie weer regeren. Niet alleen op federaal niveau, maar ook in het Waalse gewest. Welke invloed chickengate zal hebben op de Waalse verkiezingsuitslag, is moeilijk in te schatten. Louis Michel noemde als een van de eersten Waalse boeren het slachtoffer van ,,een Vlaams industrieel model''. Maar ook de Franstalige socialisten gaven onmiddellijk Vlaanderen de schuld van de crisis, dus dat bood weinig gelegenheid om zich te onderscheiden. Maar hét verkiezingsthema in Wallonië is al wekenlang de algemene economische malaise in het gewest en dat biedt de PRL wel mogelijkheid voor profilering.

Michel wil ,,de PS-staat breken''. De socialisten hebben volgens hem gefaald. Zijn recept voor economisch herstel is ,,een goede toepassing van het liberalisme.'' ,,Laat de mensen rijkdom scheppen. Wallonië heeft troeven genoeg: negen universiteiten, 26 onderzoekscentra en een goede geografische ligging in Europa.''

De 51-jarige Michel, parlementariër en burgemeester van het Waals-Brabantse Geldenaken, heeft zijn partij de afgelopen vier jaar veranderd van een rechts-liberale in een meer sociale partij. ,,Dat maakt de PS bang'', zegt hij. ,,Ik ben geen oud-kapitalist. Mijn vader was een arbeider. Dát kunnen ze mij niet verwijten.'' Ondanks zijn harde uitspraken over de socialisten blijkt Michel het meest te voelen voor een paarse coalitie. ,,Economisch herstel in Wallonië zal moeilijk zijn als je tegen de PS in gaat'', zegt hij. ,,Ik heb een haat-liefde verhouding met de PS en zou niet willen dat ze verdwijnt. Het socialisme is nauw verbonden met de geschiedenis van het Waalse volk.''

Iedere morgen vanaf half zeven zijn de kopstukken van de liberale partij te vinden in een Waals station om kiezers te overtuigen van hun gelijk. ,,Reizigers die de trein nemen zijn de kleinere mensen, die eerder gericht zijn op het socialisme'', verklaart Michel. Sinds het uitbreken van het kippenschandaal anderhalve week geleden, krijgen ze tijdens hun stationsbezoek veel verontruste vragen over dioxinen. Op de meeste vragen moeten de politici het antwoord schuldig blijven. Maar de roep om verandering opdat dit niet meer gebeurt, kunnen ze volmondig onderschrijven.

Deze morgen doen de liberalen het station aan van Charleroi, de rode burcht waar de Parti Socialiste oppermachtig is. Ze duwen gehaaste reizigers een partijprogramma in handen en maken een praatje met wie hen maar wil aanhoren. `Verandering' beloven de boekjes. De meeste mensen nemen het gewillig aan. Een enkeling weigert, schreeuwend: ,,Met jullie aan de macht worden wij werkeloos!'' Michel, zijn onafscheidelijke pijp in de hand, probeert een student te overtuigen van de liberale plannen voor onderwijs, terwijl Gérard Deprez, kandidaat voor het Europees Parlement, twee dames belooft om Wallonië ,,uit het rood te halen''.

Niet ver van het station van Charleroi spuwt een fabriek zijn rook uit. De steenkoolmijnen rond de fabrieksstad zijn al jaren geleden gesloten. Alleen de talloze terrils, de groen uitgeslagen slakkenbergen, herinnen nog aan de tijd dat dit een van de meest geïndustrialiseerde gebieden van Europa was. Nu is de werkloosheid er hoog, net als trouwens de misdaadcijfers. In de zomer van 1996 kwam Charleroi volop in het nieuws als de stad van `het monster' Dutroux. Maar de Karolingers (inwoners van Charleroi) hebben nu genoeg aan hun eigen problemen.

Een oude vrouw barst in huilen uit, als Gérard Deprez haar vraagt of ze al een programma van de PRL heeft. ,,Mijn riolering is kapot'', jammert ze. ,,Nu zeggen ze bij de gemeente dat ik zelf mensen moet vinden om het te laten repareren. Hoe moet dat nou, met mijn pensioentje?'' Geduldig noteert Deprez haar naam en hij belooft te kijken wat hij kan doen. De campagnecaravaan heeft zich inmiddels verplaatst naar het Albert I Plein, waar het volop markt is. Een verkoopster van dameskleding vertelt de politicus dat de zaken slecht gaan. Ze verdenkt haar Pakistaanse overbuurman ervan illegaal kleren te importeren. Kan hij daar niet iets aan doen? Deprez verwijst haar naar de politie. Een fruitverkoopster roept: ,,Nu pas komen jullie politici naar ons toe.'' Laconiek antwoordt Deprez: ,,Ja, wat moet ik op andere momenten hier komen doen?'' Partijvoorzitter Michel is dan al met zijn Mercedes naar Brussel vertrokken.