`Technici jong kweken'

Om het tekort aan technici op de arbeidsmarkt te verkleinen, kun je beter beginnen met kleuters. ,,We moeten op de lange termijn denken.''

De overheid probeerde scholieren te prikkelen om voor een bèta-vakkenpakket te kiezen met campagnes als `Thea kiest voor techniek' en `Kies exact'. Bedrijven probeerden bètastudies te promoten door beurzen te verstrekken. Universiteiten leurden met gratis laptops. Het heeft weinig geholpen. Het tekort aan techneuten - volgens de SER alleen al 50.000 man in hoog gekwalificeerde banen - zal in de toekomst toenemen.

Om het tij te keren richtten overheid, bedrijfsleven en onderwijsorganisaties vorig jaar de stichting Axis op, die verschillende techniekprojecten financieel steunt. Maar om meer te zijn dan de zoveelste `projectenboer' zetten dertien onafhankelijke onderzoekers alle bestaande kennis op een rij en trokken hun conclusies. Morgen wordt het rapport gepresenteerd. Projectleider en onderwijspsycholoog Peter van den Dool: ,,Het probleem is te urgent om opnieuw het wiel uit te vinden.''

Bent u nog tot vernieuwende inzichten gekomen?

,,Tot nu toe richtte men zich voornamelijk op middelbare scholieren: Hoe krijgen we die zover dat ze een exact vakkenpakket kiezen en vervolgens voor een bètastudie. Maar het probleem moet veel eerder worden aangepakt. De aversie tegen techniek wordt bij kinderen al in de laagste groepen van de basisschool gekweekt. Kijk naar een kleuter. Van nature zijn die actief en onderzoekend. Maar op school moet opeens de knop om en moeten ze braaf taallesjes en sommen maken. Dat is ook belangrijk, maar als daar alleen de nadruk op ligt, stompt het de natuurlijke nieuwsgierigheid af. Dat is funest.''

Hoe moet het dan?

,,In Amerika is al in 1985 een grootschalig project gestart dat het enthousiasme voor techniek op jonge leeftijd, zelfs al op de crèche, probeert te stimuleren. Er is lesmateriaal ontwikkeld waarmee jonge kinderen kunnen onderzoeken, uitproberen, knutselen en dingen maken. Ze worden vaardig, waardoor ze ook meer lol krijgen in techniek. Belangrijk is vooral dat het niet een klein, kortlopend initiatiefje betreft waarbij iemand met een gereedschapskist een kleuterklas binnenstapt. Nee, het moet een grootschalig en langlopend project zijn.''

Dus ook na de basisschool daarmee doorgaan?

,,Zeker. Je kunt het imago van de techniek niet op een achternamiddag veranderen. Daarom hadden tv-spotjes en affiches nauwelijks effect. Techniekonderwijs in de brugklas op de middelbare scholen bestaat vaak uit het in elkaar knutselen van een molentje. Dan nemen scholieren het niet serieus. Het moet een combinatie zijn van handvaardigheden en abstract denken, excursies naar bedrijven en uitdagende projecten. Maar er moet wel over nagedacht worden. Mijn dochter van elf bezocht laatst met de klas een gemaal en een winkelstraat als onderdeel van een les over energie en milieu. Ze had de vragen netjes beantwoord, maar het verband was haar volstrekt onduidelijk. Op school was de excursie niet meer aan de orde geweest.''

Deze aanpak zal niet op korte termijn het tekort op de arbeidsmarkt aan technici verhelpen.

,,Dat hoeft ook niet. Er is niet alleen tekort aan technici, maar ook aan ziekenverzorgers en leraren. Knelpunten op de arbeidsmarkt zijn nu eenmaal niet altijd direct op te lossen. Het is belangrijk dat we meer op de langere termijn gaan denken. Het gaat niet alleen om specialisten maar vooral om werknemers met een brede technische kennis.''

Zijn alleen de scholen verantwoordelijk voor het gebrek aan animo voor techniek?

,,Het is niet alleen de scholen aan te rekenen. Ook bedrijven hebben het schromelijk laten afweten. Zij vinden onderwijs een taak van de overheid, maar ze zouden zelf het imago van de technische sector kunnen aanpakken. Jongeren lijkt een technisch beroep saai en eenzaam. `Dat was misschien vroeger zo', moeten de bedrijven zeggen, `maar nu is dat anders. Kom maar kijken.' Stuur een technicus langs om over het vak te vertellen, haal een schoolklas naar het bedrijf. Maak een steengoede internetsite waar leraren een les mee kunnen vullen of kinderen zelf mee aan de slag kunnen. Doe iets. Techniek moet weer een gewild gespreksonderwerp worden op verjaardagspartijtjes.''