`Fraude geen natuurverschijnsel'

Fraudebestrijding is een van de belangrijkste programmapunten van Joost Lagendijk, de delegatieleider van GroenLinks in het Europarlement.

Joost Lagendijk zou uit de onkostenvergoeding van 7.000 gulden per maand best zijn appartement in Brussel kunnen betalen, zegt hij. Maar ja, de regel is nu eenmaal dat Europarlementariërs boven hun salaris van elfduizend gulden per maand en de onkostenvergoeding van 7.000 gulden per maand ook nog eens 500 gulden krijgen om aanwezig te zijn in het parlementsgebouw. Die regel veranderen is helaas niet haalbaar in Brussel, zegt Lagendijk. GroenLinks heeft wel interne afspraken gemaakt: alleen declareren met bonnetje, geen dubbele pensioenen en nevenfuncties melden. Alle Nederlanders spraken die regels af nadat een plan voor soberder salariëring in het parlement de afgelopen maand strandde.

De Nederlandse Europarlementariërs zijn nu dus de enigen die soberder leven?

,,Ja, maar ik voorspel dat de strengere regels er voor de rest van het Europarlement ook komen. Ze moeten wel, de kiezers accepteren het niet meer.''

Zit u in het Europarlement voor Europa of voor Nederland?

,,Ik zit er in ieder geval niet om zoveel mogelijk Europees geld naar Nederland te sluizen. In Zuid-Europa hebben ze het geld harder nodig dan hier.''

De kiezers denken daar waarschijnlijk anders over.

,,Er moet een omslag komen in het denken over Europa. Tijdens mijn spreekbeurten probeer ik uit te leggen dat een eerlijkere verdeling van de welvaart in Europa ook een Nederlands belang is.''

U bent de enige die nog zo denkt. Ook de PvdA vindt Nederland tegenwoordig belangrijker dan Europa.

,,Het is opvallend hoe vaak PvdA-lijsttrekker Van den Berg het over het nationale belang heeft. Dat had ik van de PvdA niet verwacht. Ik vind het belachelijk dat Kok tijdens de Europese top in Berlijn de Nederlandse bijdrage aan de EU heeft verlaagd. De PvdA heeft grote ambities in Europa: asielbeleid, de wederopbouw van Kosovo, sociaal beleid. Dan moet je ook zo eerlijk zijn om te zeggen dat het geld kost.''

In Europa bent u fractiegenoot van de Duitse Groenen, de regeringspartij die medeverantwoordelijk is voor de NAVO-bombardementen op Joegoslavië. Hoe voelt dat?

,,Ik heb de lijn van de NAVO tot dusver gesteund. Een minderheid in onze fractie is tegen de bombardementen.''

Uw partij stemde tegen de afspraken over Europese samenwerking in het Verdrag van Amsterdam en tegen de Euro. Waarom?

,,In het Verdrag van Amsterdam is de controle van het Europees Parlement op het asielbeleid niet geregeld. Ook is bepaald dat we heen en weer blijven reizen tussen Brussel en Straatsburg. Dat waren zulke negatieve punten dat we het Verdrag niet wilden steunen. We zijn niet tegen een munt, maar wel als de samenwerking alleen het financiële vlak behelst. De PvdA zegt: Laten we eerst de munt regelen, dan komt die werkgelegenheid later wel. Maar wij zien in de werkloosheid een grotere bedreiging voor de munt dan in speculatie met de dollar.''

Makkelijk tegen stemmen als het toch geen consequenties heeft. Stel dat alle partijen zo principieel zouden stemmen?

,,Dan zouden er betere verdragen zijn. Iedereen zegt nu dat het Verdrag van Amsterdam slecht was omdat er niet genoeg in is geregeld. Wij hebben achteraf dus gelijk gekregen.''

De Europese ambtenaar Paul van Buitenen overhandigde uw fractie in december van vorig jaar geheime documenten over fraude bij de Europese Commissie. Mede daardoor trad de Commissie af, maar Van Buitenen werd ontslagen. Hoe is het met zijn eerherstel?

,,Slecht. Ik ben al maanden achter de schermen bezig om de disciplinaire maatregelen tegen hem te stoppen, zodat hij elders werk kan zoeken. Maar er is geen enkele ambtenaar die er zijn nek voor durft uit te steken. De Eurocommissarissen haten hem. Ze beseffen niet dat hij in de ogen van veel Europese burgers een held is. Het illustreert hoe los dat apparaat is komen te staan van de bevolking.

Bent u inmiddels niet zo cynisch geworden dat u denkt: Laten we met dat geld voor Europa maar wat zuiniger worden?

,,Nee. Ik zie fraude in Europa niet als een natuurverschijnsel. Het kan beter. Je kunt de Eurocommissarissen bijvoorbeeld zelf verantwoordelijk maken voor de uitgaven. Voor zulke maatregelen wil ik mij inzetten.''

U ondermijnt wel het vertrouwen van de burgers in Europa door de noodklok te luiden over fraude.

,,Als je de deksel van de beerput opentrekt, maakt de geur die eruit komt de steun voor Europa niet groter. Maar we ontkomen er niet aan om de problemen aan te kaarten. Voor een partij die overtuigd is van de noodzaak van hechte Europese samenwerking is dat essentieel. Zolang er rotzooi blijft, is GroenLinks niet geloofwaardig.''

(Dit is het laatste vraaggesprek in een serie van vijf met Nederlandse lijsttrekkers voor de verkiezingen van het Europese Parlement. Eerdere interviews verschenen 4, 5, 7 en 8 juni.)