Faillissement geen reden het dividend te bevriezen

De schandalen rond de wegens insolvabiliteit door de Japanse overheid overgenomen Long Term Credit Bank slepen zich voort. Justitie staat op het punt voormalige topbestuurders van LTCB te arresteren.

Een ontluisterende affaire begint zich in Japan te ontwikkelen rond de Long Term Credit Bank die afgelopen herfst werd genationaliseerd wegens insolvabiliteit. Volgens berichten in de Japanse media heeft het openbaar ministerie gisteren een aantal voormalige topmannen voor verhoor op laten draven en staat Justitie op het punt hen te arresteren. Het openbaar ministerie zelf heeft er nog geen officiële mededelingen over gedaan. Het openbaar ministerie is in beweging gekomen door de aanklacht die het huidige management van de bank vorige week vrijdag tegen dezelfde topmannen heeft ingediend wegens illegale praktijken. De aanklacht van de bank behelst illegale betaling van dividend en vervalsing van de boekhouding. Centraal staat het dividend dat de bank vorig jaar willens en wetens heeft uitgekeerd terwijl de bank op de rand van bankroet stond.

Voormalig president Katsunobu Onogi verklaarde eerder in het parlement dat deze uitkering gerechtvaardigd was vanuit het oogpunt van ,,stabiel management.'' Dat wil zeggen dat afzien van betaling van dividend in de buitenwereld teveel zorgen zou wekken over de financiële situatie bij de bank waardoor die situatie juist nog verder zou verergeren. Uiteindelijk bleek het lood om oud ijzer want korte tijd later was de bank feitelijk failliet en werd genationaliseerd. Het tekort op de balans bedraagt 340 miljard yen (6 miljard gulden).

De bank heeft geen details van de aanklacht bekend gemaakt maar volgens mediaberichten heeft de top van de LTCB destijds besloten dat de betaling van dividend niet afhankelijk hoefde te zijn van de werkelijke resultaten van de bank. De top draaide de gang van zaken om en stelde éérst vast hoeveel dividend het wilde betalen. Dit bedrag kwam op drie yen per aandeel, ofwel een totaalbedrag van 7,1 miljard yen (124 miljoen gulden). De top van de bank zou vervolgens ondergeschikten opdracht hebben gegeven om de boeken van de bank zodanig te manipuleren dat deze uitkering gerechtvaardigd leek. Bij de LTCB werd een speciale afdeling met deze taak belast die de prozaïsche naam kreeg: Afdeling ter Bevordering van Operaties.

De bank was al ruim vóór die tijd in problemen geraakt en manipulering van de boeken zou al in 1995 zijn begonnen, schrijft de Nihon Keizai Shinbun (Japans Economisch Dagblad). De bank zou zich niet hebben gehouden aan de overheidscategorisering van leningen en werkelijk oninbare leningen simpelweg hebben geclassificeerd als `inbaar'. Om de zaak ondoorzichtig te maken zouden veel van de werkelijk oninbare leningen zijn doorgeschoven naar brievenbusbedrijven. In de media circuleert het aantal van 194 papieren ondernemingen dat onder vleugels van de LTCB zou zijn opgekomen. Deze praktijk staat bekend als tobashi – het `laten vliegen van schulden' – en speelde ook een centrale rol bij het faillissement van het effectenhuis Yamaichi eind 1997.

De aanklacht van het huidige management van de bank tegen de voormalige topmannen is een nieuwe barst in de traditie van `collectieve veiligheid'. Onder leiding van het ministerie van Financiën bewoog de financiële sector tot dusver onder een systeem dat bekend staat als `het konvooi, waarbij de banken elkaars bestaan garandeerden en individuele verantwoordelijkheid afwezig was. Het faillissement van een aantal grote instellingen zoals het effectenhuis Yamaichi en de Hokkaido Takushoku Bank, heeft de eerste barsten in dit systeem geslagen. Het aanspreken van directeuren op hun individuele verantwoordelijkheid is een nieuwe aanslag omdat ze aan de consequenties voor zichzelf moet denken bij elk initiatief tot ondernemen en niet alleen maar aan hun prestige. In mei hebben al twee voormalige directeuren van de LTCB zelfmoord gepleegd nadat verdenkingen waren gerezen over ontoelaatbaar handelen en Justitie langskwam om vragen te stellen.

Toch is er nog geen duidelijkheid of het `konvooi-systeem werkelijk ter ziele is.

Zo roepen de toestanden rond de LTCB nieuwe vragen op over de situatie bij de overige banken. In december van dit jaar is het tien jaar geleden dat de Japanse beurs zijn hoogste punt bereikte, voordat zij instortte. Maar na tien jaar zijn de `slechte leningen' nog altijd niet verdwenen.