Devotie en gegaap bij Eno's vliegveldmuziek

,,Wandelt u gerust rond'', zei een van de leden van het New-Yorkse muziekensemble Bang on a Can All-Stars gisteren voor hun opvoering van Brian Eno's Music for Airports. ,,Eno schreef deze muziek twintig jaar geleden toen het begrip ambient music nog niet bestond. Het was bedoeld als alternatief voor muzak en moet de ruimtelijke ervaring ter plekke versterken.'' Maar de meeste van de vele toeschouwers – de ongeveer honderd stoeltjes die waren neergezet waren lang niet toereikend – bleven devoot zitten of staan luisteren naar het pionierswerk van de Engelse musicus-beeldend kunstenaar Brian Eno, de hoofdgast van het Holland festival. Het publiek beschouwde Music for Airports niet als onnadrukkelijke achtergrondmuziek maar als kunstmuziek waarnaar het op een traditionele manier moest luisteren.

Ook in verschillende andere opzichten was de opvoering van Music for Airports anders dan Eno oorspronkelijk had bedoeld. De Bang on a Can All-Stars lieten niet de elektronische oerversie van het stuk horen, maar een zelfgemaakte bewerking voor gitaar, (elektrische) piano, klarinet, cello, contrabas en slaginstrumenten. En hoewel het concert plaatsvond in Schiphol Plaza, speelde het zich niet af in een typische luchthavenruimte. Schiphol Plaza is het winkelcentrum van Schiphol en ziet er niet wezenlijk anders uit dan vergelijkbare centra in bijvoorbeeld Utrecht of Apeldoorn.

Hoewel het gisteren voor het eerst en waarschijnlijk ook het laatst was dat Music for Airports op Schiphol was te horen, viel de vraag of Eno's ambient music op vliegvelden de gewenste uitwerking heeft daarom toch niet te beantwoorden. Wel bleek dat Music for Airports als zelfstandig, traditioneel muziekstuk tekort schiet. De minutenlang herhaalde welluidende piano-akkoorden, de minieme variaties op een doodsimpel themaatje en de atmosferische klanken die doen denken aan New Age-muziek zijn te mager om lang te kunnen boeien: veel aanwezigen gaven zich dan ook ongegeneerd over aan gegaap.

Hoe saai Music for Airports als zelfstandige compositie is, werd ook duidelijk toen Bang on a Can All-Stars tot slot twee andere, kortere stukken van Brian Eno speelde. Toen bleek dat Eno's eenvoudige muziek, mits voorzien van de nodige variaties, wel degelijk doel kan treffen.

Holland Festival. Bang on a Can All-Stars met Music for Airports van Brian Eno. Gezien: 8/6 in Schiphol Plaza.