THE ECONOMIST

Het gevaar bestaat dat niet alleen de Japanners maar ook de buitenlanders het vertrouwen verliezen in het vermogen van de overheid om de financiën onder controle te houden. Volgens The Economist onstaat dan het scenario van een economische nachtmerrie bestaande uit kapitaalvlucht, pijlsnel stijgende rente, en een run op de yen. Vergeleken met de aardverschuiving die dan zou ontstaan is de huidige financiële crisis niet meer dan een rimpeling.

De cijfers geven ontegenzeggelijk aanleiding tot angst voor het nachtmerriescenario. De publieke schulden bedragen dit jaar 108,5 procent van het bruto binnenlands product. Volgend jaar zal Japan de plaats van Italië innemen als het G7-land met de meeste schulden. Het overheidstekort van zes procent van het bbp zal dit jaar waarschijnlijk oplopen tot meer dan acht procent als de regering de uitgaven aan publieke werken blijft opvoeren. De schulden zullen de komende jaren blijven groeien, volgens het Internationaal Monetair Fonds tot 140 procent van het bbp in 2001.

Het blad is het eens met de analyse van het IMF dat het gezien de vergrijzing van de bevolking en de omvang van de ongedekte toekomstige pensioenaanspraken onverstandig is om sociale zekerheidsfondsen te gebruiken als dekking voor de nationale schuld. Maar buitendien blijft het de vraag of de tekorten als geheel niet onderschat worden. Dat is moeilijk te zeggen omdat veel schulden verscholen blijven in het investerings- en leenprogramma zaito, van het ministerie van Financiën. Deze instelling werkt met de nationale spaartegoeden en de pensioenfondsen, en leent geld aan de Japanse Ontwikkelingsbank en aan projectontwikkelaars.

Hoe het ook zij, de schuldenlast is niet te groot, vergeleken met die van andere landen. Zweden en Italië hadden vijf jaar geleden evenveel schuld, maar slaagden er toch in de zaak weer onder controle te krijgen. In 1946 had de VS een schuldenlast van 120 procent, terwijl de Britse schuld dat jaar zelfs 260 procent van het bbp bedroeg, zonder dat er bloed uit vloeide. Maar uiteindelijk zijn het natuurlijk de bezitters van de schuldpapieren die bepalen of de Japanse last draaglijk blijft. Het is een voordeel dat de Japanse schuld vooral gedragen wordt door binnenlandse instellingen en individuen. Maar hoeveel vertrouwen die ook hebben in de nationale overheid, de regering zal toch de groei van de schulden moeten beteugelen, bij voorkeur door financiële hervormingen. Deze zouden moeten beginnen met het opheffen van de zaito, hoe pijnlijk dat ook is voor het ministerie van financiën. Want dan zal duidelijk worden hoeveel slechte leningen de ambtenaren verborgen houden.

Het weekblad The Economist is verkrijgbaar in de kiosk, www.economist.com