Reed Elsevier stuurloos

Lekken, winstwaarschuwin- gen en toenemende concurrentie. Reed Elsevier is stuurloos. Waar blijft de nieuwe topman?

Het lek bij uitgever Reed Elsevier is nog altijd niet boven: de beloofde nieuwe topman is in geen velden of wegen te bekennen. En de vertrekkende bestuurders, die nu nog op de winkel mogen passen, moesten gisteren opnieuw een winstwaarschuwing naar buiten brengen.

Het Brits-Nederlandse concern zal in het lopende boekjaar waarschijnlijk minder winst maken dan in het vorige, zo werd gisteren bekendgemaakt tijdens een presentatie aan grote beleggers in New York. Gek genoeg stond dat nieuws twee weken geleden al in ochtendblad De Telegraaf, inclusief beleggerspresentatie. Er was helemaal geen bijeenkomst geweest, zei Reed Elsevier, en ook daling van de winst over 1999 werd tegengesproken. De gebeurtenissen van deze week roepen de herinnering op aan vorig jaar, toen in de markt ook al luidruchtig gesproken werd van lagere winsten, terwijl het concern halstarrig bleef ontkennen. Begin december moest van het slechte nieuws alsnog kond worden gedaan.

Reed Elsevier maakt een volkomen stuurloze indruk, en niet alleen wegens de tot op heden vruchteloze zoektocht naar een nieuwe topman. Ook de herhaaldelijk ontkende geruchten in de markt, die later op waarheid blijken te berusten, geven aan dat de twee zittende bestuurders, de Brit Nigel Stapleton en de Nederlander Herman Bruggink, het bedrijf niet in de hand hebben. Er wordt gelekt bij het leven, een wrange conclusie voor particuliere beleggers die in dit soort situaties met hun informatieachterstand bijna per definitie achter het net vissen.

Officieel zegt het concern dat de uitgeverij gewoon doordraait zonder nieuw hoofd. Business as usual. Maar het is evident dat de trage zoektocht naar een nieuwe topman – die al sinds augustus duurt – tot stagnatie en grote onzekerheid leidt, niet in de laatste plaats binnen het bedrijf. In april nog gaf president-commissaris Pierre Vinken er de brui aan omdat hij niet langer verantwoordelijk wenste te zijn voor alle ellende. En het is natuurlijk een blunder van formaat dat verantwoordelijken bij een concern als Reed Elsevier een `stadhouderloos tijdperk' zo onvoorstelbaar lang kunnen laten duren. ,,Elke uitspraak die we hierover zouden doen zou fout zijn,'' is het enige dat de woordvoerder kwijt wil.

De vertrekkende Bruggink toonde zich de afgelopen maanden tevreden over de positionering van het concern. Alle consumentenuitgaven (kranten en bladen) zijn verkocht en er is een gelijkmatige verdeling ontstaan tussen de sectoren wetenschap, professionele informatie (juridisch, fiscaal, business) en vakuitgaves (vaktijdschriften, tentoonstellingen). Maar uit het nieuws van gisteren blijkt dat de toekomst van Reed Elsevier zich nog allesbehalve gunstig laat aanzien.

De overgang naar elektronisch uitgeven blijkt opnieuw minder goed te verlopen dan aanvankelijk was gedacht. Voor Reed Elsevier draait het elektronische tijdperk vooral om de Amerikaanse databank Lexis-Nexis, die dit jaar dalende omzetten en resultaten verwacht. Op het juridische vlak heeft het voormalige kroonjuweel van het concern te maken met verhevigde concurrentie van het Canadese Thomson, dat met de databank WestLaw een geduchte tegenstander is. Ook al houdt Elsevier vol dat de inhoudelijke achterstand is ingelopen.

Ook in andere vakgebieden (zoals financiële of zakelijke informatie) ondervindt Lexis-Nexis toenemende concurrentie. Die komt met name van kleine gespecialiserde Internet-bedrijven die vergelijkbare informatie vaak voor lagere prijzen, soms zelfs gratis, aanbieden. En dat staat nog los van de concurrentie die Reed Elsevier te vrezen heeft van databanken als Dialog en Dow Jones.

Nieuw zijn de problemen waarmee de Amerikaanse vaktijdschrift-uitgeverij Cahners te kampen heeft. Volgens Reed Elsevier lopen de advertentie-inkomsten bij deze dochter terug, vooral in de sectoren elektronica en industrie.

De berichten zorgden gisteren voor nieuwe druk op de koers van de aandelen Reed en Elsevier. In de markt werd bovendien weer eens gesproken van een mogelijk bod op de noodlijdende uitgever door concurrent Wolters Kluwer. Begin vorig jaar ketste een fusie tussen beiden nog af. Je zou er bijna in gaan geloven.