`Opties top niet effectief'

Goed of fout? Geef topmanagers aandelenopties en zij werken harder en dat is goed voor de efficiency van het bedrijf en daarmee voor het financiële rendement, ook dat van de aandeelhouders.

Klinkt logisch, maar het klopt niet, althans niet volgens een onderzoek naar de invloed van een beursgang op het interne reilen en zeilen van een bedrijf.

Het vanmiddag gepresenteerde onderzoek (Beursgang: striptease in een glazen huis) naar 28 beursgangers in de jaren 1988-1998, van de faculteit bedrijfskunde van de Universiteit van Groningen en de executive search firma Heidrick & Struggles, duidt erop dat aandelenopties niet de meest effectieve stimulans zijn.

Van de negen bedrijven die topmanagers bij de beursgang aandelenopties gaven, hadden ,,maar'' vier vervolgens een efficiencyverbetering. Van de zestien bedrijven zonder aandelenopties voor de top, wisten veertien een verbetering van hun efficiency te behalen. De vier bedrijven die pas na de beursgang opties voor topmanagers introduceerden, meldden wel een betere efficiency.

Wie de belangen van zijn toekomstige aandeelhouders voorop stelt, kan beter een aandelenbeleggingsprogramma invoeren voor alle werknemers. Van de elf bedrijven met zo'n regeling, rapporteerden negen een hogere efficiency.

Stimulansen als deze zijn extra aantrekkelijk voor het personeel en de topmanagers doordat bedrijven die met hun aandelen naar de effectenbeurs gaan een extra rendement opleveren voor beleggers. Het onderzoek becijfert dit zogeheten buitengewoon aandelenrendement op 17 procent per jaar.

Bij bedrijven die naar aanleiding van de beursgang hun strategie nog eens tegen het licht houden en herformuleren is zelfs nog wat meer te behalen voor beleggers: 22 procent. Bij hun tegenvoeters, die de beursgang aanpakken als een onderdeel van hun eerder geformuleerde strategie, is het extra rendement 12 procent. Het onderzoek wijst er op dat deze geconstateerde relaties tussen type bedrijf en extra rendement ,,niet zonder meer''mogen worden gegeneraliseerd.

Waarom gaan bedrijven naar de beurs? Het meest genoemde argument is het ,,liquide maken'' van de aandelen van (groot)aandeelhouders. Nummer twee staat het aantrekken van nieuw kapitaal voor verdere expansie. Verbetering van naamsbekendheid en imago wordt als derde argument genoemd.