Espresso van de verpleegster en een servet onder het bord

Voor wie bereid is te betalen heeft het Spaarne Ziekenhuis in Haarlem een 'comfortafdeling' geopend met computer, fax en mini-bar op de kamers.

Mevrouw Cohen ligt klasse. In haar satijnen ochtendjas opent ze de deur van 'comfortkamer' 511.

Op het nachtkastje staat een glas witte wijn, op het bureau een opengeklapte laptop. De mini-bar is net bijgevuld.

Dit is de comfortafdeling op de dertiende verdieping van het Spaarne Ziekenhuis in Haarlem. De tijd dat de klasse-afdeling zich alleen onderscheidde door een plakje cake op zondag is hier voorgoed voorbij.

Patiënten betalen een heel leven extra ziektekostenpremie en krijgen er nauwelijks iets voor terug. Dat moest anders, vond hoofd van de comfortafdeling, Joost Genuït toen hij in 1994 de leiding kreeg over de toenmalige afdeling eerste klasse. "Oké, de patiënten lagen op een tweepersoonskamer, maar daar was dan ook alles mee gezegd."

Ziekenhuizen hebben vandaag de dag nog maar weinig voorzieningen voor eerste klas verzekerden, zegt verpleegkundige C. Maatman die voor haar opleiding tot leidinggevende in de verpleging de notitie 'Van klasse naar comfort' schreef.

Nu de concurrentie tussen ziekenhuizen toeneemt en het verlies aan ontzag voor de medische staf bij de patiënt hand in hand is gegaan met een toenemend eisenpakket, moeten ziekenhuizen volgens Maatman "vraaggerichter" gaan werken. "Wat wil de klant?"

Uit de folder: "Een impressie: De heer Van Dam meldt zich bij de afdeling opname en wordt door een gastvrouw naar de comfortafdeling gebracht. Door de op elkaar afgestemde verlichting, kunst en planten maakt de afdeling een sfeervolle indruk. (...) 'Als u zich installeert meneer Van Dam, dan breng ik u een kopje koffie, heeft u nog voorkeur? En leest u een bepaalde krant?' Al gauw komt ze terug met een kopje espresso en zijn vaste ochtendblad."

Maar extra comfort betekent geen extra zorg. Meneer Van Dam hoeft zich geen illusies te maken dat hij eerder voor een hersenscan in aanmerking komt dan patiënten beneden hem. Nog niet. De comfortafdeling past volgens Genuït wel in de ontwikkeling dat sommige ziekenhuizen commerciële zorg willen aanbieden.

De voorzitter van de raad van bestuur van het Academisch Ziekenhuis Groningen J. Hamel hield onlangs een pleidooi voor de mogelijkheid van een voorrangsbehandeling tegen betaling. Werkgeversorganisaties dringen hier al langer op aan. Met succes. Van minister Borst (Volksgezondheid) mogen ziekenhuizen binnenkort experimenteren met speciale poliklinieken voor zieke werknemers.

Voor het personeel is de comfortafdeling "een cultuuromslag", zegt Maatman. "De verpleegkundigen moeten opeens service-gericht gaan werken." Het bezoek moeten zij bijvoorbeeld van elf uur 's ochtends tot acht uur 's avonds welkom heten.

Het ideale ziekenhuis is volgens Maatman "qua ambiance" te vergelijken met een hotel. Daarom leert nu de voedingsassistente hoe ze wijn moet inschenken en hoe de melkschuimer van het cappucino-apparaat werkt. Er is ook koffie met een koekje voor het bezoek en wie wil mag tegen betalig mee-eten.

De maaltijden zijn overigens hetzelfde als op de andere verdiepingen, maar "net even wat anders aangekleed". Geen plastic deksel eroverheen, maar mooi opgediend. Een servet onder het bord, glaasje wijn erbij, digestief toe.

"Precies goed", zegt mevrouw Cohen van kamer 511. "Comfortabel maar niet overdreven luxueus." Ze heeft ook in een privé-kliniek in Londen gelegen en dat was wat haar betreft "over de top".

"Als je ziek bent, kun je toch niet echt genieten van het Wedgewood of een chef-kok die persoonlijk de bestelling komt opnemen."

De privacy van een eigen kamer vindt ze erg belangrijk. Ze heeft een kunstblaas die veel pijn veroorzaakt. "Nu kan ik me af en toe als een hond in zijn mandje terugtrekken."

Bovendien kan ze zo doorwerken aan het op Internet zetten van haar antiekzaak. "Zo ligt niet alles stil. Daardoor ben ik als patiënt ook veel rustiger. Ik lig me niet de hele tijd te verbijten."

Dat is precies de reden waarom het Spaarne Ziekenhuis niet alleen gefortuneerde bejaarden op de bovenste verdieping verwacht, maar ook kleine zelfstandigen en tweeverdieners.

"Vooral in de derde klasse zitten steeds meer mensen die op basis van hun levensstandaard wel wat extra willen betalen als ze in het ziekenhuis belanden", zegt Genuït. Ter informatie: voor wie verzekerd is in de derde klasse kost een nacht comfortafdeling vierhonderdvijftig gulden.