Wielersport in diep dal

Met het startverbod voor Marco Pantani in de Giro beleefde de wielersport opnieuw een historisch dieptepunt. In Frankrijk raken steeds meer renners en begeleiders in diskrediet.

Met spandoeken en spreekkoren maakten de Italiaanse tifosi duidelijk dat Marco Pantani de rol van martelaar vervult. De drager van de roze trui speelde het spel perfect mee. Hij waste zijn handen in onschuld en werd vanzelfsprekend gesteund door zijn ploegarts Roberto Rempi. Deze omstreden dokter refereerde aan de hoge ligging van de Dolomieten, de extreme weersomstandigheden in de Giro en de uitdrogingsverschijnselen bij de sportman. Deze factoren zouden de hematocrietwaarde van Pantani's bloed hebben verhoogd. Zijn startverbod in de voorlaatste etappe was volgens de benadeelde partij niet in strijd met de regels, wél in strijd met de logica.

Gezien de negatieve ervaringen in de voorbije maanden moeten we de reacties van Pantani & Co met een flinke korrel zout nemen. List en bedrog zijn gemeengoed in het wielerpeloton. Sinds de renners en begeleiders van Festina vorige zomer in opspraak raakten wegens georganiseerd dopinggebruik, heeft de Franse justitie een beerput van onvoorziene omvang geopend. Met de publicaties van de voormalige verzorger Willy Voet en de voormalige coureur Erwan Menthéour – zij spreken in hun boeken over een wijdverspreid netwerk van verboden middelen – werd het cyclisme eens temeer in diskrediet gebracht. Volgens Voet zijn de dopingcontroles makkelijk te omzeilen. Volgens Menthéour maken alle renners vuile handen.

Menthéour was in 1997 de eerste renner die wegens een te hoge hematocrietwaarde een startverbod kreeg opgelegd. Pantani is het eerste beroemde slachtoffer van gezondheidscontroles. Op initiatief van de renners probeert de internationale wielrenunie (UCI) sinds 1997 het gebruik van het eitwithormoon EPO aan banden te leggen door middel van bloedonderzoek. Een te hoge hematocrietwaarde (boven vijftig procent) suggereert het gebruik van EPO, dat tot een grotere zuurstofopname, maar ook tot bloedstolling kan leiden. EPO is niet rechtstreeks opspoorbaar in het bloed, hoewel een Limburgse specialist afgelopen weekeinde anders suggereerde. Opgezweept door de waan van de dag sprak de betreffende arts over een waterdichte controle met een kans op `lekkage' van tien procent. Hoeveel waarde moeten we hechten aan controles die voor negentig procent betrouwbaar zijn?

Pantani is het slachtoffer van de gebrekkige medische begeleiding bij Mercatone Uno. Vorig jaar werd een Italiaanse knecht van dezelfde sponsor in de Giro op een hematocrietwaarde van 52 procent betrapt. Blijkbaar zijn de Italiaanse artsen en verzorgers niet in staat het gebruik van EPO naar behoren te camoufleren. Pantani was in de Giro vast en zeker niet de enige deelnemer die de regels heeft overtreden. Mede daarom kreeg hij zoveel morele steun van zijn collega's in het peloton.

Na de dramatische apotheose van de Giro trekt de wielerkaravaan deze maand richting Frankrijk. Over vier weken begint de Tour en de organisatoren van deze ronde staan met de rug tegen de muur. De Franse ministeries van Justitie en Sportzaken voeren een eendrachtige en effectieve dopingjacht, zonder aanzien des persoons. Richard Virenque, Alex Zülle en Laurent Brochard zijn gevierde coureurs die hun prestaties niet zonder stimulerende middelen konden of wilden leveren. Tegen de Belg Frank Vandenbroucke loopt een juridisch onderzoek. Hoeveel vedetten worden de komende maanden nog ontmaskerd?

De Franse overheid heeft de organisatie van de Tour in een ijzeren greep. Directeur Jean-Marie Leblanc moest vorig jaar plechtig beloven dat wielrenners met een besmet imago voor de editie van 1999 geen uitnodiging krijgen. Voor titelhouder Pantani lijkt een tweede gele trui even utopisch als een tweede roze trui. De smaakmaker van 1998 kan volgende maand op vakantie, tenzij Leblanc de belofte niet nakomt én Pantani wraakgevoelens koestert. In dat geval zal `het olifantje' ook in Frankrijk als een martelaar worden verwelkomd. Met of zonder EPO, de wielerkampioenen zijn nog even populair als de pillenslikkers in de jaren zestig en zeventig. Het volk wil brood en spelen. Pantani is dood, leve Pantani!