Regels

Zo'n drieduizend Nederlandse leerlingen begeven zich iedere dag naar België om daar onderwijs te volgen. Wetenschap en Onderwijs besteedde onlangs aandacht aan dit verschijnsel. Het motief dat het meest werd genoemd als reden voor deze dagelijkse part time emigratie naar onze buren is dat als leerlingen daar geacht worden op school te zitten, hun ouders weten dat ze zich daar ook daadwerkelijk bevinden. Dat is overal gewoon, maar niet op Nederlandse, althans niet op alle Nederlandse scholen. De klacht zoals die onlangs in deze krant werd geventileerd door een school dat leerlingen in de pauze de naast gelegen coffeeshop opzoeken en daar niet uit terugkeren, zoiets komt aan de andere kant van onze grens en trouwens ook elders in de ontwikkelde wereld, nergens voor. Daar controleren ze of je er onder schooltijd bent en als dat niet het geval is a) merken ze dat en b) volgen er sancties. België is wat dit betreft niet uitzonderlijk. Uitzonderlijk, dat zijn wij.

Een tijdje geleden hebben scholen zich beklaagd over het gebrek aan opvoeding door de ouders, maar in feite blameerden zij daarmee zichzelf. Als kinderen op school zich `onopgevoed' gedragen, komt dat doordat op die scholen geen duidelijke regels gelden. Als je die niet hebt, als je daar als team op een school geen overeenstemming over kunt bereiken, ben je overgeleverd aan de vraag in hoeverre de regels die de leerlingen van huis uit hebben meegekregen, doorwerken in het gedrag op school. Omdat op dit punt de diversiteit groot is, is daar op school maar weinig van terug te vinden. Ik kan u verzekeren, dat ze op de Belgische scholen daar weinig problemen mee hebben. Ook wanneer het Nederlandse kinderen betreft. Die worden namelijk allemaal geacht zich te voegen naar de regels van de school, ongeacht wat ze thuis gewend zijn.

Het gevolg van onze angst regels te stellen en te handhaven is dat veel leerlingen uit de boot vallen. De kiem van die uitval wordt gelegd op de basisschool en komt tot volle wasdom in het voortgezet onderwijs. Niet alleen leerlingen vallen uit de boot. In een ordeloze school leggen ook veel leraren voortijdig het loodje. Drop-out van leerlingen en burn-out van leraren: het zijn de twee kanten van een en dezelfde medaille.

Misleidend bij dit soort discussies is dat, als je wijst op dit soort verschillen, er ook wordt gewezen op een ander verschil dat duidelijk in ons Nederlandse voordeel uitpakt: Nederlandse leerlingen zijn sociaal vaardiger, mondiger, assertiever, wordt dan gezegd en ook ik heb de indruk dat dit inderdaad het geval is. Maar het is, denk ik, niet juist het een te zien als het vanzelfsprekende gevolg van het ander. Ik kan me niet voorstellen dat de rotzooi en de gebrekkige controle zoals je die op veel scholen aantreft, en de enorme tegenstellingen die er op het punt van regelgeving en regelhandhaving bestaan tussen leraren onderling bijdragen aan de vergroting van de sociale vaardigheid van de leerlingen.

Overigens hebben we in Nederland talloze scholen met een prettig werkklimaat, waar ouders geen enkele behoefte hebben hun kinderen de grens over te sturen ook al hadden ze in de buurt van België gewoond. Misschien hangt het massale grensverkeer samen met de omslag van de jaren zeventig. Die heeft in het Zuiden nu eenmaal een radicalere verandering teweeggebracht dan in de rest van het land. Daardoor is men daar, wat regelgeving en -handhaving betreft, nog steeds op zoek naar een nieuw, geloofwaardig evenwicht zoals men dat doorgaans elders al lang heeft gevonden.