Presidentieel persoon

Maandag kiest Indonesië een parlement. Een dagelijkse kroniek van het electorale eindspel. Vandaag: Megawati Soekarnoputri.

Eigenlijk is er slechts één persoon in Indonesië met een waarlijk presidentiële attitude en dat is Megawati Soekarnoputri, leider van de seculier nationalistisch Strijdende Democratische Partij van Indonesië (PDI-P). Het gaat als het ware om een presidentiële waardigheid op de pof, want een nieuw staatshoofd wordt pas later dit jaar gekozen. Maar de uitkomst van de parlementaire verkiezingen maandag zal in grote lijnen bepalend zijn voor wie er straks in het presidentiële Bina Graha paleis terechtkomt, waar tot 1965 Megawati's vader Soekarno, de eerste president van Indonesië, zetelde. En de PDI-P lijkt op een overwinning af te stevenen, althans gerekend naar de gigantische aantallen deelnemers aan de campagne, die gisteren werd beëindigd.

De huidige president Habibie heeft vorig jaar eens gezegd dat hij in tegenstelling tot zijn voorganger Soeharto een ,,aanraakbare'` president wil zijn. En dus kwispelt hij voordurend door het beeld, om maar door iedereen aardig gevonden te worden.

Zo niet Megawati. Zij wenst alleen van gedachten te wisselen met mensen op het hoogste niveau: politieke leiders, ambassadeurs, veel ambassadeurs, en vast ook met de Amerikaanse oud-president Jimmy Carter, die vanochtend in Jakarta arriveerde om waarnemer te zijn bij de verkiezingen. De pers heeft minder toegang tot haar dan tot het staatshoofd. En terwijl presidentiële kandidaten van andere partijen regelmatig op tv met elkaar in debat gaan, doet Soekarno's oudste dochter hieraan niet mee: zij heeft verklaard dat dit soort debatten ,,niet passen binnen de Indonesische cultuur''.

Radicale studenten die vorig jaar afrekenden met Soeharto, hadden al eerder hun buik vol van de grillen van de kroonprinses. Zij trachtten afgelopen november Megawati te bewegen tot een pact met de twee invloedrijkste moslimleiders, Abdurrahman Wahid en Amien Rais, en de sultan van Yogyakarta Sri Sultan Hamengku Buwono X, de leidsman van veel mensen vooral in Midden-Java. De groep kwam echter niet verder dan een waterige verklaring waarin onder andere stond dat de parlementaire verkiezingen een half jaar moesten worden vervroegd en dat het leger zes jaar de tijd kreeg zich uit bestuurlijke functies terug te trekken.

Megawati staat niet afwijzend tegenover de fundamenten van de Nieuwe Orde: zij is voor de eenheidsstaat, met Jakarta als machtscentrum en de pancasila, Soeharto's ideologische keurslijf, als staatsleer. Zij is ook niet principieel gekant tegen de macht van het leger, maar geniet de steun van nationalisten in de strijdkrachten. Daarnaast wil zij een eind aan de corruptie, invoering van de rechtsstaat, een sociaal rechtvaardig economisch systeem en onderwijshervormingen – zaken die makkelijker zijn opgeschreven dan ingevoerd. Megawati's achterban trekt zich van dit alles weinig aan. Zij hopen met één stem twee presidenten te krijgen: Megawati zelf en haar nog immer populaire vader Soekarno die zij belichaamt.