Het nieuws van 5 juni 1999

JAPANNERS KNOPEN DNA MET BEHULP VAN EEN OPTISCHE LASERPINCET

Hoewel een DNA-molecuul altijd wordt voorgesteld als een keurige langgerekte wenteltrap, heeft het in de cel soms een veel minder mooie structuur. Sommige enzymen zijn bijvoorbeeld in staat om zich zo sterk aan het DNA te binden dat ze de keten knakken. En ook raakt een DNA-molecuul of een langgerekt eiwit net als een bosje touw achter in de rommella soms `spontaan' in de knoop. Dat zoiets een grote invloed kan hebben op de eigenschappen ervan wordt aangetoond door experimenten van Japanse natuurkundigen. Zij gebruikten een optische laserpincet om het effect van knopen en andere vervormingen in afzonderlijke biomoleculen te bestuderen (Nature, 3 juni 1999). Daartoe maakten ze eerst kleine plastic bolletjes vast aan de uiteinden, om deze vervolgens te vangen in het kruispunt van twee laserbundels. Het ene `handvat' werd met de laserpincet op zijn plaats gehouden, terwijl het andere zodanig in de ruimte heen en weer werd bewogen dat een platte knoop ontstond. De hele operatie – die ongeveer een minuut in beslag nam – kon onder een microscoop worden gevolgd, omdat het molecuul over zijn gehele lengte fluorescerend was gemaakt. Hoewel het leggen van knopen in moleculen geen eenvoudige zaak is, heeft de optische pincet in elk geval één voordeel. De enige manier om een knoop te leggen in een touwtje zonder de uiteinden los te hoeven laten is beginnen te knopen met gekruiste armen. Met een laserbundel is dat niet nodig, omdat deze dwars door de molecuulketen heen kan.

Keihard en onverbiddelijk

Volgende week begint op Malta het Europese kampioenschap voor landenteams. Het zou mooi zijn als ons land in de medailles valt, maar een plaats bij de eerste vijf mag ook. Die geeft recht op deelname aan het WK van 2000. Het Nederlands vrouwenteam behoort tot een groep van zeven, die in aanmerking komt voor kwalificatie. Ik geloof dat je met een kans van vijf tegen zeven al een kwetsbaar groot slem mag bieden. Misschien liggen de kansen van het Nederlands open team (de mannen dus) nog beter, want de concurrentie komt enigszins verzwakt aan de start. Wereldkampioen Italië komt door sponsorperikelen met een tweederangs formatie aanzetten. De Britse selectie werd gewonnen door een bijzonder sterk team, maar wel met een meespelende sponsor erbij (een zwakke speler met heel veel geld). De Engelse bridgebond vond dat niet leuk en koos doodleuk voor nummer twee uit de selectie. En wat te denken van Frankrijk, dat al jaren in hoofdprijzen grossiert? Hun sterren, Paul Chemla en Alain Lévy, schitteren door afwezigheid. Ondanks hun winst op het EK paren van dit jaar. Chemla-Lévy eindigden niet bij de eerste drie in de Franse selectie en dan zijn de Fransen keihard en onverbiddelijk. Nu spelen de volslagen onbekende Bitran en Voldoire, een paar, dat tamelijk sensationeel de Franse selectie won. In ons land, waar de praatcultuur (poldermodel) heerst, gaat het anders. Iedereen bemoeit zich met de selectie, de criteria zijn wazig. Het team wordt aangewezen door de bondscoach Erik Kirchhoff. Geen gemakkelijke taak. Telkens als hij in zijn ogen de sterkste opstelling had uitgedokterd, lag het team, geplaagd door onderlinge onenigheid en misverstanden, al weer uit elkaar. Mede om die reden zou Kirchhoff geen bezwaar hebben tegen het rechtlijnige Franse systeem, waarin iedereen precies weet waar hij aan toe is. De spelersgroep evenwel, sprak zich uit voor het aanwijzen van een team, liever dan er voor te spelen. Een heilig huisje, waar zelfs de coach zijn vingers niet aan durft te branden. Het open team voor Malta bestaat uit twee zeer geroutineerde paren: Wubbo de Boer-Bauke Muller en Piet Jansen-Jan Westerhof. Het derde paar, Huub Bertens-Bart Nab, debuteert. Verleden week werd geoefend tegen Italië. De vrouwen wonnen ruim en het open team nipt. Non-playing captain Jaap Trouwborst waarschuwt echter voor te veel optimisme. Zie dit spel: