`Nationaal belang geen vies woord'

De vroegere PVDA-voorzitter en Novib-directeur Max van den Berg (53) mocht geen minister van Ontwikkelingssamenwer- king worden. Dat werd Evelien Herfkens. Maar als lijsttrekker van de Europese PVDA kan hij nu toch zijn bestuurlijke ideeën kwijt. ,,Ik ben weer deel van een beweging.''

Max van den Berg wil de fraude met subsidiegelden bestrijden, de landbouwsubsidies afschaffen en de banden met de nationale politiek versterken. De nieuwe leider van de Nederlandse sociaal-democraten in Europa is optimistisch. Dat is onontbeerlijk voor een carrière in het Europees Parlement.

Dit is niet de baan waar u al jaren van droomt.

,,Ik heb partijvoorzitter Adelmund vorig jaar eerlijk gezegd dat ik liever minister van Ontwikkelingssamenwerking wilde worden. Maar ik wist als geen ander dat de benoeming van ministers een tombola is. Het ene moment leek het te gaan lukken, het andere niet. In de samenstelling moesten ook vrouwen zitten. Dat vond ik reëel.''

Veel collega's van u werken in Europa, omdat er in de nationale politiek geen behoefte is aan hun diensten.

,,Voor mij geldt dat dus niet. Ik ben zelf uit de politiek gestapt om naar de Novib te gaan. Het Europese lijsttrekkerschap is een betekenisvolle baan. Ik word weer deel van een politieke beweging, mag meedenken over de toekomst van de sociaal-democratie. Ik krijg ook spreektijd in de Tweede Kamer. Ik wil deze baan doen in de vorm van een tandem met fractieleider Melkert. Wij zullen veel overleg plegen.''

Heeft Melkert daar tijd voor?

,,Ja, we hebben samen uitgedacht dat er meer contact moet zijn tussen Brussel en Den Haag. Melkert gelooft, net als ik, dat in Europa meer sociale afspraken gemaakt moeten worden. Nu hebben de ministers van Financiën het voor het zeggen. Als in Engeland het minimumloon omlaag gaat, moet Nederland volgen om niet kapotgeconcurreerd te worden. Dat wil ik niet. Europa moet afspraken maken over sociale minimumnormen.''

U belooft de kiezer dat u gaat zorgen voor een Europees minimumloon?

,,Nee, dat kan ik niet. Maar ik denk wel dat we met sociaal-democratische premiers als Gerhard Schröder, Lionel Jospin, Tony Blair, Wim Kok en gelijkgestemde Eurocommissarissen een heel eind komen.''

Is dat het probleem van Europarlementariërs? Dat ze de kiezer nooit iets kunnen beloven?

,,Tweede-Kamerleden hebben hetzelfde probleem. Als wij ons belastingstelsel willen vergroenen, zegt de Nederlandse regering ook: het kan alleen als het in de rest van Europa gebeurt. Maar ik denk wel dat de Europese politiek concreter kan. Ik heb nooit geloofd in een abstracte vorm die van bovenaf op ons neerdaalt. Ik wil vanuit Nederland naar Europa kijken en niet omgekeerd. Nationaal belang is geen vies woord voor mij. Ik ben van plan om veel in Nederland te zijn, rond te reizen, netwerken op te bouwen. Ik kom uit de moderne wereld van snel en resultaatgericht organiseren. Dat ga ik gebruiken om Europa in de ogen van onze kiezers minder bureaucratisch te maken.''

Deze week bleek dat er voor miljoenen is gefraudeerd met Europees geld in Gelderland. Europarlementariërs strijken ten onrechte vergoedingen op, een Eurocommissaris bleek subsidie te geven aan een vriend. Europa en fraude lijken hand in hand te gaan.

,,Daar wil ik iets aan doen. Ik heb voorgesteld om in Nederland een Europese controledag in te stellen: iedere derde donderdag van maart met de Commissie van Overheidsuitgaven van de Tweede Kamer en de Europese Rekenkamer kijken hoe het Europese geld in Nederland is besteed. Om te controleren, maar ook om van elkaar te leren hoe je die subsidies efficiënt kunt besteden. Op mijn initiatief hebben de Nederlandse Europarlementariërs een gedragscode afgesproken: alleen declareren met bonnetjes en geen dubbele pensioenen. Individuele Eurocommissarissen die hun werk slecht doen, moeten naar huis gestuurd. De nieuwe Commissievoorzitter Prodi vindt dat ook. Wat dat betreft gaan we geschiedenis schrijven.''

PvdA, CDA, VVD, D66, het maakt in Europa allemaal niet zoveel uit.

,,Dat is een grote misvatting. De PvdA wil een sociaal Europa tot stand brengen. Dat is iets heel anders dan het Europa van het grote geld dat de VVD voorstaat. Veertig procent van de EU-begroting gaat nu naar rijke boeren. Als het aan het CDA ligt, blijft dat zo. Ik vind dat dat geld beter kan worden besteed aan arme wijken.''

Europarlementariërs klagen altijd over gebrek aan aandacht.

,,Nou, ik niet. Sinds ik bekend maakte dat ik kandidaat was, ben ik bij Theo van Gogh geweest, bij RTL4 en bij Paul de Leeuw. Klagen helpt niet. Je moet zorgen dat je goede debatten voert.''

Het Nederlandse voorlichtingsbureau van het Europees Parlement betaalde 100.000 gulden om Europarlementariërs te laten meedoen aan het tv-spelletje Triviant.

,,Dat hadden ze niet moeten doen. We moeten nodig eens praten over de vraag of politieke partijen zich moeten laten vertegenwoordigen door een voorlichtingsbureau. Ik vind van niet. Ik wil de Europese politiek weer spannend maken. Daar heb ik geen neutraliserend, grijs voorlichtingsbureau bij nodig.''

Dit is het eerste vraaggesprek in een serie van vijf met Nederlandse lijsttrekkers voor de verkiezingen van het Europees Parlement.