EU krijgt op termijn militaire middelen

De Europese Unie krijgt op termijn de militaire middelen om onafhankelijk van de NAVO humanitaire en vredesoperaties uit te voeren. Dit hebben de staatshoofden en regeringsleiders van de EU gisteren besloten op hun topbijeenkomst in Keulen.

,,Dit is een grote stap in de geschiedenis van de Europese Unie'', zei de Duitse onderminister van Europese Zaken, Verheugen. Uitvoering van de plannen vereist wel de instemming van alle vijftien EU-lidstaten. Sinds de jaren vijftig zijn pogingen om tot een Europese defensie te komen tevergeefs geweest.

Volgens een officiële verklaring moet de EU in de toekomst zelfstandig kunnen beslissen om met behulp van militaire krachten conflictpreventie en crisisbestrijding uit te voeren, los van eventuele NAVO-acties. De EU moet ,,in staat zijn met steun van geloofwaardige strijdkrachten zelfstandig op te treden, en zij moet de middelen hebben om te besluiten die strijdkrachten in te zetten en bereid zijn dat te doen als reactie op internationale crisissen'', aldus de Europese leiders. Zij willen met een eigen Europees defensiebeleid bijdragen aan de internationale vrede en veiligheid in overeenstemming met de principes van het Handvest van de Verenigde Naties.

Aan de verklaring van de regeringsleiders is een half jaar overleg onder leiding van het huidige Duitse voorzitterschap van EU voorafgegaan. Afgesproken is dat de militaire mogelijkheden van de EU-lidstaten op terreinen als inlichtingen, strategisch transport, commando en controle worden versterkt. De industriële en technologische basis van de Europese defensie moet daarom ook verbeterd worden. De regeringsleiders willen de herstructurering van de Europese defensie-industrie stimuleren. De EU-ministers van Defensie concludeerden vorige week al dat geld voor materieel aankopen kan vrijkomen als de EU-landen nauwer gaan samenwerken.

Het is de bedoeling dat de EU in verband met de nieuwe militaire taak nauw overlegt met de NAVO. De regeringsleiders willen dat eind volgend jaar de West-Europese Unie (WEU), de huidige slapende defensieorganisatie, in de EU wordt opgenomen. Ze garanderen dat de neutrale EU-lidstaten – Ierland, Oostenrijk, Zweden en Finland – niet de verplichting op zich behoeven te nemen om het grondgebied van andere EU-landen de verdedigen, zoals in het verdrag van de WEU staat. Volgens premier Kok betekent de verklaring dat de EU alleen bij ,,kleinschalige operaties'' los van de NAVO kan opereren. Minister Van Aartsen (Buitenlandse Zaken) zei dat bij voorkeur van de infrastructuur van de NAVO gebruikgemaakt zal worden. Volgens hem zal het nog jaren duren voordat de EU grotere operaties kan uitvoeren zonder instemming van de NAVO en gebruik van NAVO-middelen. Op z'n vroegst eind volgend jaar zullen volgens hem de gevolgen voor de defensiebegroting zichtbaar worden.

De bedoeling is dat in de toekomst de EU-ministers van Defensie regelmatig samen met hun collega's van Buitenlandse Zaken overleggen. Bovendien zou er een EU-militair comité opgericht moeten worden. Ook moet er een EU-militaire staf komen en heeft de EU-defensie een satellietcentrum nodig.

De Franse president Chirac heeft namens de vijf landen die deelnemen aan het Eurokorps – Frankrijk, Duitsland, Spanje, België en Luxemburg – aangekondigd dat deze militaire eenheid, vooruitlopend op de totstandkoming van de defensiepoot van de EU, nu al geschikt wordt gemaakt voor een snelle inzet bij crisissituaties.