Turken willen geen dialoog met PKK: opsluiten in de bak

De Koerdische Arbeiderspartij (PKK) wil in navolging van haar gevangen leider, Abdullah Öcalan, een einde maken aan het conflict. Maar in Istanbul is de stemming er een van afrekening, niet van dialoog.

De stemming bij de bushalte in Istanbul is beneden peil want het regent de hele dag al en iedereen wordt steeds natter. Alleen de gedachte aan de televisiebeelden van de afgelopen dagen vermag de wachtenden nog tot enige vrolijkheid te bewegen. Want wat zweette hij, staatsvijand nummer een, in zijn kogelvrije huisje op het gevangeniseiland Imrali. En wat keek hij angstig om zich heen, alsof hij voelde dat bij iedere ademtocht de strop weer een centimeter dichterbij gekomen was. ,,Öcalan gedroeg zich niet als een opperbevelhebber maar als een recruut die nog maar net in het leger zit'', vindt ingenieur Remsi Chakma. ,,Ik had nog enig respect voor hem gehad als hij had gezegd: ik ben de leider van de Koerden, ik weet dat jullie me dood gaan maken maar dat kan me niet schelen. Maar dat deed hij niet.''

Even verderop valt lotenverkoper Ahmet de ingenieur bij. ,,Natuurlijk is Öcalan een grote slapjanus. Hij slijmt nu zo omdat hij zo zijn executie een dag uit denkt te kunnen stellen. Want leven is leuker dan hangen, dat weet Öcalan ook.'' Ahmet komt oorspronkelijk uit Gaziantep in het zuidoosten, dus hij heeft van dichtbij gezien waartoe Öcalans `soldaten' van de PKK toe in staat zijn. Omdat hij de hele dag loten heeft staan te verkopen, heeft hij nog niet gehoord van het nieuwste aanbod van de beweging om met de Turkse regering te onderhandelen. Maar hij gelooft niet dat de PKK het serieus meent. ,,Kijk maar eens wat er gebeurt als Öcalan de doodstraf krijgt. Dan wordt het hier zo gevaarlijk dat ik mijn loten niet meer kan verkopen. Dan zul je zien hoe eerlijk de PKK is als ze het over vrede hebben.''

De PKK en Öcalan liggen op de grond, daar is iedereen het over eens. En beter dan de vijand de andere wang toe te keren is het om hem nog een extra schop te geven, zodat je zeker weet dat hij buiten gevecht is gesteld. Eigenlijk is er maar één plaats in Istanbul waar de `historische oproep tot vrede' van Öcalan en de PKK serieus wordt genomen, en dat is het kantoor van Koerdische HADEP-partij. Verbazingwekkend is dat niet, vinden veel Turken: staat in de aanklacht tegen Öcalan niet klip en klaar dat HADEP een filiaal is van de terroristen?

Veli Haydar Güleç, hoofd van de partij in Istanbul, wordt er treurig van als hij zulke beschuldigingen hoort. ,,HADEP is een politieke partij, juist zoals alle andere politieke partijen.'' Met dat verschil dan, dat HADEP wordt afgeluisterd geregeld bezoekt krijgt van de Turkse veiligheidspolitie. ,,Als wij onze spullen nodig hebben, moeten we ze eerst gaan ophalen op het politiebureau.''

Dat Öcalan zijn excuses aanbood aan de moeders van de overleden soldaten van het Turkse leger, vond Veli groots. ,,Als de Turkse regering nu ook haar excuses zou aanbieden aan de Koerdische moeders, zou het probleem veel gemakkelijker op te lossen zijn.'' Öcalan is niet laf, vindt de Koerd, want hij weet dat hij toch de doodstraf krijgt en hij denkt alleen maar aan de toekomst van zijn volk, daarom wil hij een dialoog. Ook Veli heeft nog niet van het aanbod van de PKK gehoord, maar hij weet nu al dat de Turkse regering er niet op zal ingaan. ,,En dus blijft de bloedwraak doorgaan, en zo blijft het probleem eeuwig duren.''

Als beide partijen moedig waren en het verleden vergaten, zou er best zaken te doen zijn, vindt Veli. Want het enige wat de Koerden eisen is een ,,eigen paspoort'' (in het Koerdisch red.) en erkenning van ,,onze eigen taal, cultuur en geschiedenis''. ,,Dat zijn democratische rechten die je bij je geboorte krijgt.'' Als de Turkse regering die rechten zou erkennen, zou het Koerdische probleem zijn opgelost en zouden de PKK-bergen in het zuidoosten voor je het weet leegstromen.''

Onderhandelen met de PKK – in de straten van Istanbul bestaat er weinig enthousiasme voor het idee. Bloemenverkoopster Sengul zou graag de stoel willen wegschoppen als de seconde van de waarheid voor Öcalan gekomen is. En de rest van de PKK? ,,Opsluiten in de bak en ze daar de rest van hun leven laten zitten.'' Ook caterer Saadi Bilem gelooft niet dat de oplossing voor het Koerdische probleem net om de hoek ligt, zoals HADEP wil doen geloven. ,,Het zuidoosten is arm'', zegt hij, terwijl hij naar links kijkt om te zien of zijn bus er al aan komt. ,,Als de PKK'er al naar beneden komen vinden ze geen werk. Voor je het weet, zitten ze weer terug in de bergen.''