Schröder: trage hervormer

Duitsland dreigt de `zieke man' van Europa te worden als het economisch niet hervormt, waarschuwt de Europese bank. Kanselier Schröder wil met de nieuwe realisten in zijn regering nu bewijzen, dat het hem ernst is met moderniseren.

De Duitse bondskanselier Gerhard Schröder had de Europese topconferentie vandaag in Keulen graag onder een gelukkiger gesternte geopend. Zijn rood-groene coalitie geldt als een van de boosdoeners voor de almaar dalende euro. Nu kan de regering-Schröder niet de schuld in de schoenen worden geschoven van de kostbare verzorgingsstaat. Helmut Kohls buitenlandse verdiensten zijn onomstreden, maar in het binnenland had de oud-kanselier een armzalige erfenis achtergelaten. Officieel hadden vorig jaar 4,5 miljoen geen baan, in werkelijkheid zoeken 6 miljoen mensen werk.

De populaire Schröder trad aan als economisch vernieuwer die nieuwe banen zou scheppen. We zullen niet alles anders doen, maar veel beter, beloofde Schröder, die graag praat met Europese sociaal-democraten als premier Wim Kok. Maar na ruim een half jaar regeren is Schröder in eigen land het mikpunt van kritiek geworden vanwege het uitblijven van hervormingen.

Minder staat had Duitsland nodig, meer banen, meer eigen verantwoordelijkheid en meer jonge ondernemers. Inmiddels heeft rood-groen de ondernemers tegen zich in het harnas gejaagd. Bedrijven krijgen de rekening gepresenteerd van de belastingverlichting voor de lagere inkomens. De gewenste belastinghervorming bleek niets meer dan een ouderwetse herverdeling van inkomens. Prikkels voor nieuwe investeringen en banen zijn ver te zoeken. 's Avonds verschijnen alleenstaande moeders teleurgesteld op televisie, omdat ze hun parttime baan (630-mark-job) zijn kwijtgeraakt, die de regering in haar ordeningsdrift extra heeft belast. Werkgeversorganisaties voorspellen dat minimaal 800.000 tot bijna een miljoen mini-banen hierdoor zullen verdwijnen.

Een aanzet tot een `banenwonder' is dit niet te noemen. De kleine man voelt zich gepakt en deelt de gele kaart uit. In opiniepeilingen heeft rood-groen de meerderheid verloren. Worden er vandaag verkiezingen gehouden krijgt de oppositionele CDU/CSU 46 procent van de stemmen; SPD 40 procent.

Nu heeft de kanselier met de realisering van zijn plannen ontegenzeglijk tegenwind ondervonden als gevolg van de rivaliteit met de traditioneel linkse Oskar Lafontaine, die als minister van Financiën en SPD-voorzitter het schip op een andere koers wilde brengen. Inmiddels heeft Schröder na Lafontaines vertrek de cruciale posten op Financiën bemant met realisten. De solide vroegere premier van Hessen Hans Eichel is minister, de internationaal gerespecteerde Caio Koch-Weser (afkomstig van de Wereldbank) en belastingexpert Heribert Zitzelsberger zijn staatssecretaris en gelden als buitengewoon competent.

Over de diagnose van de economische problemen zijn de kanselier en zijn ministers in de financieel-economische hoek het in ieder geval eens. Ook over het recept om te voorkomen, dat Duitsland de `zieke man' van Europa wordt. ,,Structurele economische hervormingen zijn onontkoombaar'', zegt Caio Koch-Weser. Duitsland zal moeten leren van `bittere lessen' uit het buitenland. De collectieve lastendruk (belastingen, premies) moet dalen, het mes moet in de subsidies worden gezet en het sociaal stelsel moet afslanken. Alle ogen zijn gericht op 30 juni als minister Eichel zijn begroting presenteert om de financiële problemen in de greep te krijgen: 30 miljard mark wil hij bezuinigen.

Een `overtuigend consolideringsprogramma', meent Koch-Weser. ,,We hebben een tweede kans en die moeten we optimaal benutten'', verklaarde minister Werner Müller, de partijloze minister van Economische Zaken deze week in een gesprek. Als we deze kans niet gebruiken, is een `shocktherapie' volgens Müller onontkoombaar. Gisteren kregen Schröder en zijn ministers steun uit onverwachte hoek. Om aan te tonen dat het ditmaal ernst is, zien de SPD-parlementariërs dit jaar van loonsverhoging af. Ook zij weten maar al te goed: als Eichel met zijn plannen op de klippen loopt, wacht de regering-Schröder eenzelfde lot.