MUSEA

Andreas Feininger

Helderheid en eenvoud waren voor Andreas Feininger (1906-1999) de fundamenten van een foto, al klinkt dat simpeler dan het in de praktijk was. De zuiverheid die hij nastreefde was een kwestie van hard werken, zowel in het zoeken naar de juiste motieven en standpunten als in de technische benadering. Zijn leven lang zou hij blijven experimenteren: met telelenzen, grafische technieken en macrolenzen voor zijn close-up-opnames van insecten, planten en schelpen. De resultaten zijn nog altijd imponerend. Het van bedrijvigheid stomende New Jersey, de deinende mensenmenigte op Fifth Avenue tijdens de lunchpauze, de fragiele vleugels van een libelle, een vissersdorp aan de Poolse Oostzeekust, een rij arbeiders aan een draaibank – telkens is het resultaat loepzuiver. In de Kunsthal en het nabijgelegen Natuurmuseum in Rotterdam is nu een 220 zwartwit-foto's tellende oeuvre-overzicht van Feininbger te zien dat hij twee jaar voor zijn dood samenstelde.

Andreas Feininger Reptrospectief. T/m 4 juli, in Kunsthal en Natuurmuseum, Museumpark Rotterdam. Di t/m za 10-17u, zo 11-17u.

Verzamelen

De Rotterdamse patriciër Elie van Rijckevorsel behoort tot de vroegste grondleggers van Museum Boijmans Van Beuningen. In juli viert het museum zijn honderdvijftig jarig bestaan, maar nu al presenteert het een overzicht van zijn twaalf meest vooraanstaande weldoeners. Wat schenkingen betreft neemt Van Rijckevorsel niet de prominentste plaats in. Die behoort toe aan F.J.O. Boijmans, die het museum meer dan duizend schilderijen, duizenden tekeningen en net zo veel stukken kunstnijverheid cadeau gaf. In 1864 zouden ze voor een flink deel door brand verloren gaan. Niet minder dankt het museum aan havenbazen als D.G. van Beuningen en W. van der Vorm. Van Beuningen schonk topwerken, van De Toren van Babel van Pieter Brueghel de Oude tot een Picasso. En dankzij de tienduizend bodemvondsten van H.J.E. Beuningen (neef), van Middeleeuwen tot 1800, weten we veel meer over huis, tuin en keuken van vele vorige generaties.

150 jaar Museum Boijmans Van Beuningen t/m 29 aug, Museumpark 18-20, Rotterdam.

Kostuum rond 1900

De kledingcollectie van het Rijksmuseum bestaat van oudsher uit schenkingen van welgestelde Nederlandse families. Zo is het pikante Franse korset van zwart satijn met zwart kant en gele zijden linten omstreeks 1900 gedragen door de Amsterdamse mevrouw A.M. van Eeghen-du Mée. Op de expositie `Traditie en vernieuwing. Kostuum rond 1900' in de Zuidvleugel wordt een selectie kostuums en textiel uit de eigen collectie van het museum getoond. Ongeveer negentig voorwerpen zijn er te zien, variërend van wandtapijten, gordijnen en meubels tot japonnen, korsetten en parasols.

Traditie en vernieuwing. Textiel rond 1900 t/m 19 sept in het Rijksmuseum, Hobbemastraat 19, Amsterdam. Dag 10-17u.

Wim de Haan

Beeldend kunstenaar Wim de Haan (1913-1967) is jarenlang krijgsgevangene geweest, voor een groot deel als dwangarbeider aan de beruchte Birmaspoorlijn en bovendien werd hij nog beheerst door het idee-fixe dat hij op zijn 53-ste zou sterven net als zijn vader en grootvader. Hij verwerkte deze ervaringen in vaak angstaanjagende tekeningen en assemblages die te zien zijn op een overzichtsexpositie in de Verweyhal. Ook zijn schilderijen, soms in aardkleuren, lijken zorgvuldig geprepareerde geologische monsters.

Wim de Haan t/m 21 juni in de Verweyhal, Grote Markt, Haarlem. Ma t/m za 11-17u, zo 12-17u.

David Salle

Het ontcijferen van de schilderijen van David Salle (1952) levert voor kunsthistorici een leuke quiz op. De tentoonstelling in het Amsterdamse Stedelijk Museum met ruim vijftig doeken van 1979 tot 1999 is een ware geseling van beeldcitaten uit de kunstgeschiedenis van Bernini, Velázquez en Magritte tot Jasper Johns in onze tijd. Het zijn fragmenten uit een continue gedachtenstroom waar geen beeld meer gewicht heeft dan een ander beeld, behalve dat de erotiek een rode draad is door de hele tentoonstelling heen. Eind jaren tachtig raakte Salle zijn vooraanstaande positie kwijt, wat misschien wel de redding van zijn kunstenaarschap betekende. In de jaren negentig is hij niet langer uit op effectbejag, maar schildert Salle droog en afstandelijk, wat ook past bij de werkelijkheid die hij oproept: een vale, treurige werkelijkheid.

David Salle: schilderijen 1979-1998 tot 13 juni in het Stedelijk Museum, Paulus Potterstraat 13, Amsterdam. Dag 11-17u.

Het Transparante Noorden

Als het gaat om vormgeving hebben we nog steeds de neiging naar het zuiden van Europa te kijken, maar Zweedse meubelen deden in Nederland al hun intrede ver voor IKEA zich hier vestigde en tot in de jaren zeventig voegde het Amsterdamse Stedelijk Museum voorwerpen uit Denemarken, Zweden en Finland aan zijn collectie toe. Voorbeelden daarvan zijn nu te zien op de begane grond van de Nieuwe Vleugel. Een verdieping hoger is een overzicht te zien van hedendaagse vormgeving uit de Scandinavische landen en IJsland.

Het Transparante Noorden, Industriële Vormgeving uit Finland, Zweden, Denemarken, Noorwegen en IJsland t/m 13 juni in het Stedelijk Museum, Paulus Potterstraat 13, Amsterdam. Dag 11-17u

Moderne kunst

Met de groots opgezette expositie De Dageraad van de Moderne Kunst, Leiden 1890-1940 viert het Leidse museum De Lakenhal zijn 125-jarig bestaan. Ruim 300 kunstvoorwerpen – schilderijen, tekeningen, sculpturen, meubels, keramiek, zilver, tapijten – roepen een beeld op van het aarzelende ontstaan van een avantgardistische, abstracte kunst in en rond Leiden en ook van de terugkeer, in de jaren dertig, van een meer behoudende, figuratieve kunst. Een uitgebreid onderzoek naar het ontstaan van de moderne kunst in Leiden leverde veel nieuw bronnenmateriaal op en bracht ook kunstvoorwerpen opnieuw aan het licht. Het resulteerde in een levendige expositie met grote en kleine talenten door elkaar heen.

Dageraad van de Moderne Kunst t/m 29 aug in het Stedelijk Museum de Lakenhal, Oude Singel 28-32, Leiden. Di t/m vr 10-17u, za en zo 12-17u.

En verder

Co Westerik t/m 4 juli in het Huygensmuseum Hofwijk, Westeinde 2a, Voorburg. Za t/m do 13-17u; The Fabulous Fifties t/m 18 juli in Streekmuseum De Groote Sociëtiet, Plein 48, Tiel. Di t/m vr 10-17u, za/zo 13u30-16u30; Vogels, prenten, tekeningen en foto's t/m 27 juni in het Rijksmuseum, Stadhouderskade 42, Amsterdam. Dag 10-17u; Vionnet, keizerin van de mode dromerige en ingenieuze japonnen van de Franse mode-ontwerpster Madeleine Vionnet (1876-1975) t/m 6 juni in het Gemeentemuseum, Stadhouderslaan 41, Den Haag. Di-zo 11-17u; Mediakids t/m 9 jan in het Omroepmuseum, Oude Amersfoortseweg 121-131, Hilversum. Di t/m vr 10-17u, za-zo 12-17u.