Hollands Glorie in de verkoop

De Nederlandse industrie houdt uitverkoop aan het buitenland. DAF, Van Leer en nu Hoogovens. Maar de dienstverleners, van ABN Amro tot Randstad, zijn juist grote kopers. Wordt Nederland het Manhattan van Europa?

Toen DAF bankroet ging, Fokker weer gered moest worden en de overheid nogmaals meedeed met een kapitaalinjectie voor verlieslatend Hoogovens, toen was het behoud van de industriële iconen nog een nationale zaak. Dat was de winter van 1993.

Nu is de uitverkoop van industrie en transport in volle gang, maar wie maalt nog om concepten als Nederland Industrieland of het Hollands Glorie-gevoel? Hoogovens wordt op zijn best een junior partner in een combinatie de twee keer zo grote staalonderneming British Steel. Verpakkingsbedrijf Van Leer praat sinds enkele weken over een overname door de (kleinere) Finse onderneming Huhtamäki. Vanochtend deed een ander Fins bedrijf, Sanitec, een bod op sanitairfabrikant Sphinx.

Onvermoeibaar vocht PvdA-kamerlid H. Vos voor de belangen van de industrie en de industriële werkgelegenheid, maar met zijn onverwachte dood, in februari, lijkt ook de Nederlandse identiteit van de industrie af te sterven.

Wordt Nederland een Europese variant van Manhattan, het puntje van New York, een bundeling van hoofdzakelijk dienstverlenende bedrijven (ABN Amro, ING, Aegon, accountants, Getronics, Ahold, Randstad, Vedior). Ontstaat een tweedeling in het bedrijfsleven in dienstverlende koplopers die zelf continu voor miljarden guldens op overnamepad zijn en industriële achterblijvers die nu in handen vallen van grotere, kapitaalkrachtiger buitenlandse concurrenten?

,,Het consolidatiespel loopt nu in een tempo en in bedrijfstakken waar het tot voor kort niet voormogelijk werd gehouden'', zegt F. van Schaik, hoofd aandelenresearch bij ABN Amro. Zakelijke combinaties die twee jaar geleden niet bespreekbaar waren, zijn het nu wel. ,,Nederland heeft veel ondernemingen die als consolidators optreden, maar ook targets, die op de effectenbeurs laag gewaardeerd zijn en in hun bedrijfstak niet bij de marktleiders horen.'' British Steel is nummer vijf op de wereld staalmarkt, Hoogovens nummer 28. Dan kun je maar ,,beter als een der eersten de dansvloer op gaan, dan te wachten tot je geen keuze meer hebt''.

De industriële bedrijven die nu in buitenlandse handen vallen zijn ook de gevangene van hun bedrijfstakken en de geringe omvang van het Nederlandse achterland als afzetkanaal. De bedrijfstak van Ahold (moeder van onder meer Albert Heijn) is winstgevender en de positie van Ahold in Nederland is sterker dan die van Hoogovens, en dat schiep mogelijkheden voor internationale expansie. Die Ahold met twee handen aangreep. ,,Anders was Ahold nu ook de nummer 28 in de mondiale retail foodmarkt gebleven.'' Ahold is nu een van de vijf grootste.

Naast de overnemers komt een steeds langer lijstje overgenomenen. Nedlloyd verkocht twee maanden geleden zijn divisie landtransport, met Hollandse namen als Van Gend & Loos, aan de Duitse posterijen, nadat het concern eerder al zijn containervervoer had gebundeld met de Britse P&O. Een ander Rotterdams symbool, containeroverslagbedrijf ECT, komt grotendeels in handen van het conglomeraat Hutchison Whampoa uit Hongkong.

Conglomeraat KNP BT verkocht zijn papierfabrieken aan de Zuidafrikaanse onderneming Sappi, terwijl zijn verpakkingsdochter Kappa in handen is gekomen van hoofdzakelijk Britse financiers. De iconen van 1993? Fokker? Failliet. DAF? Eigendom van de Amerikaanse vrachtwagenbouwer Paccar, die na het recente vertrek van topman C. Baan een Amerikaan als de nieuwe president heeft aangewezen.

Welke geprivatiseerde bedrijven zullen nog volgen? Elektriciteitsproducent Una is de eerste die in Amerikaanse handen komt. Wie denkt nog dat KPN zelfstandig blijft?

Is de uitverkoop slecht voor de BV Nederland? Analist Van Schaik van ABN Amro: ,,Hoogovens blijft bestaan, met betere vooruitzichten dan een stand alone basis.''