Een geslaagde metamorfose

Jarenlang had de buurt een slechte naam. Al was het maar omdat de Zeedijk nabij lag. Dat was toen. Anno 1999 behoort de Nieuwmarkt en haar omgeving tot de leukste buurten van de hoofdstad.

De frisbee zeilt over het plein. Op de afgeladen terrassen wordt druk gekletst en gedronken. De restaurants zitten vol, al is het om negen uur 's avonds nog veel te warm om binnen te zitten. Dit is de Nieuwmarkt, een van de leukste pleinen van Amsterdam. Zo niet het leukste.

Als een bebrommerde koerier tegen een fietser oprijdt, weet je weer dat je Amsterdam bent. Want als er ooit een top 10 gemaakt moet worden van leuke stedelijke pleinen, zal Amsterdam niet in gedachten springen. Het Rembrandt- en Leidseplein hebben buiten de stad nog een naam hoog te houden, echt leuk is het er allang niet meer. Het Rembrandtplein, waar het uitzicht van het terras op het standbeeld van de oude meester zelf nog altijd wordt belemmerd door een zelden gebruikt `parkje', kende onlangs gelijk de flessenbak, de primeur van de messenbak. Het Leidseplein is vooral een verzameling toeristenvallen geworden.

De Nieuwmarkt en omgeving is in de laatste jaren een heel andere richting ingeslagen. De buurt is danig opgeknapt. Zelfs de Zeedijk, een van de toegangswegen naar het plein, kan zijn slechte imago van pakweg tien jaar geleden niet meer waarmaken. Het herstel is begonnen aan het begin van de straat, vanaf de Prins Hendrikkade, en lijkt ieder jaar weer een stukje extra op te slokken. Geen dubieuze horeca en aanverwante zaken, maar trendy restaurants en aloude cafeetjes. Als ze, zoals bij restaurant Palmers aan de Zeedijk, aan het hippe fusion cooking gaan doen, dan weet je genoeg. Oud-Amsterdams is weer In 't Aepjen, waar te midden van levenswijsheden en vrouwen met levenswijsheid een accordeonist zit te spelen.

Een van de grootste trekkers van de Nieuwmarkt is de aanwezigheid van de vele Oosterse restaurants, die vooral aan het einde van Zeedijk zijn gevestigd. De meeste Amsterdammers hebben zo hun eigen favoriet uit het aanbod. De een zweert bij New King, de ander bij Hoi- of Nam Tin of Nam- of Kam Kee. Zo is er nog een heel legioen restaurants in Chinatown waar goedkoop, snel, TL-verlicht bamisoep of varkensoor gegeten kan worden. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de vele Thaise restaurants.

De grootste eyecatcher op de Nieuwmarkt is de uit 1488 stammende Waag. Ooit een stadspoort, later huisvesting voor vele gildes en inmiddels een café-restaurant met Internetaansluiting en een groot terras. Zonder enige twijfel een van de mooiste cafés van de stad.

Ook tegen een minder historische achtergrond is er veel te doen op het plein. Er zijn muziektenten (onder meer Café Cuba, Cotton Club), en taxicafé 't Daklicht voor wie eens wat anders wil. Bij Café Bern is al sinds jaar en dag de kaasfondue een goedkoop alternatief voor studenten en al diegenen die het gerecht nergens anders op de kaart kunnen vinden. En als de studenten daar niet zijn, dan zitten ze waarschijnlijk bier te drinken in lokaal 't Loosje aan de overkant van de markt. Minder bekend is bodega La Sirena. Ooit een jazzcafé, nu een Spaans café waaraan alle tapas-grillen volkomen voorbij zijn gegaan. Enkele Spanjaarden zitten rustig te kaarten terwijl de Spaanse muziek luid schalt en de Spaanse televisiezender zonder geluid aanstaat.

De bodega, ook al zo'n verwaterd ontrendy horecawoord, bevindt zich aan de Kromboomsloot. De sloot, toch echt een gracht, behoort samen met de andere boomsloten tot een wat minder bekend grachtelijk stukje Amsterdam. Het gebied leent zich bij uitstek voor een zomerse avondwandeling. De grachten zijn klein, de bomen hangen er soms over, en de vele panden zijn fraai genoeg om over de aanschaf ervan te dagdromen. Hier geen Zwitserse banken en een overdaad aan luxe hotels die de huur opdrijven. Natuurlijk ook geen volksbuurt, maar het idee is prettig.

En je komt nog eens wat andere winkels tegen. De ABC-commercie (AH, Blokker en C&A) heeft gelukkig nog geen vaste greep gekregen op de Nieuwmarktbuurt. McDonald's is nergens te vinden, er zijn geen megastores en de wachtlijnen voor pinautomaat doen niet vermoeden dat de wereld morgen vergaat. Wat blijft zijn de winkeltjes waar er gewoon maar één van is. Zoals de kinderboekenwinkel Helden en Boeven, meubelstoffeerderij Acanthuis die ook tweedehands designmeubelen verkoopt, een Thaise levensmiddelenwinkel met onbegrijpelijke groenten of de enkele trendy kledingzaken in de Sint Anthonie Breestraat.

Deze laatste straat staat eigenlijk model voor de metamorfose van de Nieuwmarktbuurt. Vroeger huisvestte de Jodenbreestraat het `Maupoleum' (naar `Maup' Caransa), met onder meer de economische faculteit van de Universiteit van Amsterdam. Als bepaalde gebouwen mooi in hun lelijkheid kunnen zijn, dan was de betonnen kolos het mooiste gebouw van Amsterdam. De bovengrondse bunker is inmiddels afgebroken, het autoverkeer aan banden gelegd en de terrassen zijn geopend. Wie na vijftien jaar voor het eerst zou terugkomen in de Nieuwmarktbuurt, weet zich prettig verrast.

Adressen:

Palmers, Zeedijk 4-8. In 't Aepjen, Zeedijk 1. New King, Zeedijk 115. Hoi-Tin, Zeedijk 122. Kam Kee, Zeedijk 103. Nam Kee, Gelderse Kade 117. 't Daklicht, Gelderse Kade 111. De Waag, Nieuwmarkt 4. Café Cuba, Nieuwmarkt 3. Cotton Club, Nieuwmarkt 5. Café Bern, Nieuwmarkt 7. 't Loosje, Nieuwmarkt 32. Helden en Boeven, Nieuwmarkt 11. La Sirena, Kromboomsloot 14. Acanthuis, Oude Schans 40. Nam Tin Jodenbreestraat 11.