Bouwer water-Concorde

Een blikje kattenvoer in een koffieblik en een omgedraaide stofzuiger – dat waren de ingrediënten voor de uitvinding die Christopher Cockerell in 1955 beroemd maakte: de Hovercraft, een voertuig dat zich zwevend op een luchtkussen zowel over land als water kan verplaatsen. Gisteren is hij op 88-jarige leeftijd overleden.

Dat met luchtdruk relatief hoge gewichten verplaatst kunnen worden, was al bekend. Cockerell was ook niet de eerste die dat principe probeerde toe te passen in een amfibisch voertuig. Maar hij bedacht de oplossing voor een oud probleem: hoe te voorkomen dat de lucht onder het voertuig wegstroomt? Met lucht! Cockerell hield het dragende luchtkussen gevangen in een ring van lucht onder hoge druk die langs de randen van zijn toestel naar beneden blies.

Zijn eerste toestel van blikjes en een stofzuiger stoof over de vloer van zijn werkplaats in Norfolk, waar hij boten verhuurde nadat hij ontslag had genomen als ingenieur bij Marconi, waar Cockerell onder meer had gewerkt aan de ontwikkeling van radar en televisie. In 1961 stak zijn tweede `grote' prototype, de SR-N2 met 68 passagiers in de recordtijd van 20 minuten het Kanaal over. In 1962 opende de eerste veerdienst, ook over het Kanaal. Tussen Calais en Dover varen nu nog twee hovercrafts met auto's en passagiers heen en weer.

Cockerell is nooit rijk geworden en heeft volgens sommigen ook niet de erkenning gekregen die hij verdient. ,,Hij zou te boek moeten staan als een van onze grootste pioniers'', zei gisteren Trevor Baylis, uitvinder van de opwindbare radio. ,,Zo'n 600 miljoen mensen zijn ooit in een hovercraft vervoerd.'' Maar ook als dat getal klopt, blijft het moeilijk te ontkennen dat de hovercraft wereldwijd nooit is doorgebroken. Amerikaanse mariniers hebben er een paar, de Russen experimenteerden ermee en de dienst Dover-Calais, geplaagd door tegenslagen, is de enige ter wereld. Een knappe uitvinding, maar geen marktsucces, is de conclusie van degenen die vanochtend stilstaan bij zijn dood. Een soort water-Concorde, dus.

De stoelen zijn krap en bij zwaar weer zijn braakzakjes zelden overbodig. Uitzicht is er niet door al het opgeblazen schuim en de decibellen naderen de gevarengrens. Maar het blijft opwindend om zo'n bakbeest te zien naderen door de branding, de asfalthelling van de `hoverport' op. En het zinkend gevoel als je opeens twee meter omhoog gaat wanneer het luchtkussen zich vult, is weergaloos. Wie daarvan wil genieten moet opschieten. Onder druk van snelle veerdiensten per catamaran en de treindienst door de Kanaaltunnel worden de twee laatste hovercrafts razendsnel onrendabel.