Waardige uitvoering van Tsjaikovski

In de klank van het Philharmonisch Orkest van St. Petersburg weerspiegelt zich bijna honderdtwintig jaar symfonische traditie. Onder leiding van de legendarische Jevgeni Mravinski, sinds 1938 decennia lang de chef-dirigent, bracht het orkest tal van Russische meesterwerken in première, waaronder een aanzienlijk deel van het symfonisch oeuvre van Sjostakovitsj. Sinds de gloriedagen onderging het orkest wijzigingen in naam, bezetting en chef, maar de traditie van slavisch temperament als drijfveer van een warme en elastische totaalklank bleef.

Vorig seizoen bewees het orkest zich in een uitvoering van Sjostakovitsj' Zevende symfonie, gisteravond was het in de Rotterdamse Doelen te gast met een programma met onder meer de Vijfde symfonie van Tsjaikovski onder leiding van Joeri Temirkanov, chef-dirigent sinds 1988.

Door de veelzijdige muzikale inhoud, variërend van breekbare elegantie tot brede grandeur, biedt een uitvoering van Tsjaikovski's zogenaamde `noodlotssymfonie' een dwarsdoorsnede van de mogelijkheden van een orkest. Zo klonk dit werk zelden zo adembenemend als in de recent verschenen live-uitvoering van Valery Gergjev met de Wiener Philharmoniker (Philips, 462 905-2)

Het Philharmonisch Orkest St. Petersburg afzetten tegen de Wiener Philharmoniker is een scheve vergelijking. Wenen is de wereldtop, Petersburg bevindt zich met haar rijkgevulde strijkersklank en matig bezette kopersectie ergens aan de bovenkant van het midden-echelon. Niettemin bood luisteren met vergelijkingsmateriaal vers in het geheugen een verrassende invalshoek.

Temirkanovs methode voor het bereiken van meeslepende heroïek verschilt waar mogelijk van die van Gergjev, wiens gevoel voor ondefinieerbare spanningselementen ondanks mooie momenten en een opwindend slot niet werd benaderd. Temirkanov hield de uitersten van het orkestraal potentieel verborgen onder een floers van wellevendheid. De vertragingen waarmee Gergjev het hernemen van een thema uitstelt en verzinnelijkt bleven onder Temirkanov uit ten gunste van een minder direct roerende maar in dynamiek en tempo fijnzinnig opgebouwde uitvoering.

Ook in de Valse bleek het verschil in temperament: Temirkanov opteerde hier voor lieflijke elegantie, Gergjev realiseert op de opname tsaristische grandeur. In het slotdeel werkte Temirkanov met een versnellingen en accenten op de koperblazers toe naar de climax die Gergjev niet zozeer door aanwijsbare middelen alswel door een overkoepelende houding bereikt. Maar niet elke uitvoering hoeft van een magische monumentaliteit te zijn om bestaansrecht te hebben. Enkele slordigheden in de dialogen tussen hout- en kopersoli en een algeheel wat zware kopersectie ten spijt betoonde het Philharmonisch Orkest van St. Petersburg zich een waardig pleitbezorger van Tsjaikovski's terecht meest geliefde symfonie.

Concert: Philharmonisch Orkest van St. Petersburg o.l.v. Joeri Temirkanov. Programma o.a. P.I. Tsjaikovski, Symfonie nr. 5. Gehoord: 1/6 De Doelen, Rotterdam.