Voor wat dollars vechten in Kashmir

India zet de luchtaanvallen in Kashmir op wat volgens New Delhi infiltranten vanuit Pakistan zijn onverminderd voort. Vrijheidsstrijders noemt Pakistan ze, maar ze zouden door Pakistaanse madrassa's worden afgeleverd.

Het Indiase leger had geen rekening gehouden met zo'n vroege lente in Kashmir. Elke winter trekken de vooruitgeschoven posten in de ijsvlakten ten noorden van India's meest noordelijke plaats, Kargil, zich terug naar de dalen, om na het smelten van de sneeuw in de passen weer terug te keren naar de bunkers die uitkijken op de grens met Pakistaans Kashmir.

Maar begin mei was het al te laat. Een eerste groep grenstroepen die naar boven trok, werd onthaald op een spervuur van kogels uit machinegeweren vanuit stellingen die voor de winter nog van hen waren geweest. Zeker tien man werden gedood – de rest kon niet anders dan snel terugkeren naar het dal.

De paniek was ongekend in het Indiase kamp, zo vertellen bronnen bij het ministerie van Defensie in Delhi. Onderzoeksmissies in de dagen daarna wezen uit dat zich enkele honderden zwaar bewapende mannen hadden ingegraven op de 5.000 meter hoge bergkam die ten noorden van Kargil naar het westen loopt, in de richting van Dras. De Indiase posities zijn bedoeld om National Highway 1, de belangrijke weg van Kashmirs zomerhoofdstad Srinagar via Kargil naar Leh te beschermen. De weg is al regelmatig het doelwit van de artillerie van Pakistaanse grenstroepen aan de andere kant van de bestandslijn, net zoals de dorpen in Pakistaans Kashmir elk jaar in de Indiase vuurlinie komen te liggen.

De vraag was waar de militanten vandaan kwamen – en daarover lopen de meningen in India en Pakistan al decennialang uiteen. Pakistan zegt automatisch dat het Kashmiri mujahedeen zijn, islamitische vrijheidsstrijders uit Kashmir zelf, die alleen moreel worden gesteund door Pakistan in hun strijd tegen de Indiase bezetter voor een onafhankelijk Kashmir. ,,Dit zijn vrijheidsstrijders uit Kashmir zelf'', zei de Pakistaanse minister van Informatie, Hussain, onlangs. ,,India wil niet inzien dat de bevolking van Kashmir nog steeds vecht tegen een half miljoen Indiase soldaten en voor het recht op zelfbeschikking.''

Volgens de Indiase lezing is de opstand in Kashmir op sterven na dood en keren de toeristen zelfs langzaam terug naar de sprookjesachtige natuur van Kashmir. De Pakistanen proberen de gewapende strijd uit alle macht nieuw leven in te blazen – om de vergeten oorlog om Kashmir op de internationale agenda te krijgen, meent de Indiase regering. De militanten die zich schuilhouden in iglo-achtige bouwsels in de sneeuw, aldus Delhi, variëren van Pakistaanse soldaten tot voormalige leden van het Afghaanse verzet, strijders uit Bangladesh en huurlingen uit het Midden-Oosten – allen getraind, bewapend en gestuurd door de Pakistaanse legerautoriteiten en de ISI, de Pakistaanse veiligheidsdienst.

Volgens Westerse diplomaten in Delhi en Islamabad hebben de Pakistanen zich de laatste jaren inderdaad op grote schaal gestort op het `voeden' van de tien jaar oude onafhankelijkheidsstrijd in de Kashmir Vallei, het Indiase deel van Kashmir. ,,Er zijn bewijzen voor dat Pakistaanse grenstroepen de weg vrij maken voor deze infiltranten, langs de hele bestandslijn, van Jammu tot Kargil'', zegt een diplomaat in de Pakistaanse hoofdstad. Sommige waarnemers en Pakistaanse journalisten menen dat buitenlandse huurlingen, maar ook jonge, arme Pakistanen van het platteland en uit de honderden Pakistaanse madrassa's, de koranscholen, enkele duizenden dollars verdienen aan een trip van twee of drie maanden naar India – vergelijkbaar met de termijn waarop Pakistaanse jongeren dienen in de islamitische legers van de Afghaanse Talibaan. Kritische Pakistaanse media schreven in het recente verleden regelmatig over de opleidingskampen die onder de naam van een madrassa guerrillastrijders afleveren voor de islamitische strijd. De Saoedische banneling Osama bin Laden is er vaak van beschuldigd dat hij een aantal van deze kampen had opgezet in Afghanistan, en mogelijk ook in Pakistan en Bangladesh.

De Pakistaanse regering heeft een dergelijke betrokkenheid bij de burgeroorlogen in Afghanistan en Kashmir altijd ten stelligste ontkend. Desondanks viel het afgelopen weekeinde op dat een officieel persbureau in Islamabad wist te melden dat de Indiase opstandelingen ten noorden van Kargil geen enkel terrein hadden verloren in hun strijd tegen het Indiase leger.

De diplomaat in Islamabad acht het tegelijkertijd onwaarschijnlijk dat de Pakistaanse regering het brein achter dergelijke infiltraties is. ,,Het leger en de ISI bedenken de plannen, zetten de trainingsfaciliteiten op en sturen de avonturiers de grens over naar Kashmir, onder het motto van een jihad, een heilige oorlog tegen de Indiase bezetters.''

Algemeen worden de infiltraties gezien als voorbereid door het van oudsher machtige Pakistaanse leger, dat zich nooit veel heeft aangetrokken van de civiele autoriteiten. Het leger maakte sinds de afscheiding van Pakistan van India, in 1947, de helft van de tijd de dienst uit in Pakistan en is ook sinds de terugkeer van de democratie na de dood van Zia-ul Haq, in 1988, altijd nadrukkelijk op de voorgrond geweest in tijden van crisis. ,,Mogelijk zijn de Pakistaanse legerleiders bang dat hun rol wordt gemarginaliseerd in een samenleving die wordt geleid door een burgerlijk regime'', zegt een politieke waarnemer in Delhi. ,,Een bijna-oorlog als deze vergroot hun recht van bestaan. De Pakistaanse propagandamachine probeert de Pakistaanse bevolking ervan te overtuigen dat India alleen maar versterkingen naar Kashmir stuurt om straks een deel van Pakistan te annexeren. Tegelijkertijd waarschuwt Pakistan de internationale gemeenschap voor een potentiële kernoorlog en de bedreiging van de wereldvrede – met als gevolg dat de rest van de wereld zich richt tot India voor een oplossing van de kwestie-Kashmir.''

Maar Pakistan lijkt in het huidige conflict niet de enige die de zaak op de spits drijft. Terwijl premier Nawaz Sharif alle reden heeft de aandacht van zijn bevolking af te leiden van de kritiek op het overheidsoptreden tegen de media en de oppositie, is in India de verkiezingsstrijd losgebarsten nadat de rechtse BJP-coalitie van premier Vajpayee in april ten val kwam. Als demissionaire regering besloot deze tot luchtaanvallen in Kashmir. ,,Met nieuwe verkiezingen in het vooruitzicht is een hard optreden in dit conflict ook om interne politieke redenen van belang voor India'', zeggen waarnemers in Delhi.