Spannendste kunst te vinden in `studentenwijk'

De KunstRAI in Amsterdam, waar galerieën voor moderne kunst zich manifesteren, is gisteren geopend. Gezien de vele rode stippen lijkt het publiek kooplustiger dan ooit. Veel bekijks is er voor werk van beginnende kunstenaars en Erwin Olafs foto's van oude dames.

Wanneer je het rechthoekige stratenplan van de vijftiende KunstRAI als de plattegrond van een stad bekijkt, met de terrassen en de kunsthandels in het centrum, dan bevindt de chique buurt zich aan de oostelijke zijde en houdt het hippe publiek zich in het westelijke gebied op. In het meest westelijke deel van de stad bevinden zich de `moderne' galeries die zich enkele jaren geleden van de KunstRAI afzonderden en onder de noemer `Art Amsterdam' een alternatieve kunstbeurs organiseerden. Inmiddels zijn de veertig avant-gardistische galerieën weer sinds twee jaar ingelijfd bij de KunstRAI, waar ze zich in hun eigen wijk door middel van rode vloerbedekking onderscheiden van de rest van de beurs.

Op de westelijke stadshelft tref je ook de presentatie Uitgelicht 3 aan, een tentoonstelling met werk van jonge kunstenaars die de afgelopen jaren een startstipendium van het Fonds voor Beeldende Kunsten, Vormgeving en Bouwkunst ontvingen. Met ruim honderdveertig kunstenaars op elkaar gepakt in een houten barak, zou je dit de studentenwijk kunnen noemen. Hier heerst een gezellige chaos en vind je de spannendste kunstwerken. Videowerken worden afgewisseld met ratelende objecten, eigentijdse fotografie hangt zij aan zij met tijdloze schilderijen.

De vermogende bezoekers kunnen zich aan de andere kant van het centrum verlustigen aan de meer gevestigde namen. Er is een straat met louter figuratieve fijnschilderkunst en hyperrealistische beeldhouwkunst, waaronder de immer op de KunstRAI aanwezige houten auto's van Livio de Marchi in Galerie Lieve Hemel. Bij het centraal gelegen Jaski Art kun je voor 13.500 gulden een gouache van Corneille aanschaffen en is de zeefdruk die Andy Warhol van Koningin Beatrix maakte te koop voor 20.000 gulden. Willem Baars Art Consultancy verkoopt foto's van grootheden als Serrano (17.500 gulden) en Nan Goldin (2.600 gulden), evenals zeefdrukken van Christo (1900 gulden) en Man Ray (3.800 gulden) en een fraai geschilderde geslachte os van Marc Mulders (27.000 gulden). Warhol is samen met Karel Appel (respectievelijk zes en zeven verkooppunten) de best vertegenwoordigde kunstenaar op de beurs. En ook van Rob Scholte zijn op verschillende locaties werken te koop. Zijn computercollages gaan bij Jaski voor 2.500 gulden van de hand, terwijl Scholte's kleine schilderijen bij Donkersloot 22.500 gulden moeten opbrengen. Wie de KunstRAI bezoekt om de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van de beeldende kunst te zien, komt bedrogen uit. Zelfs de galeries van Art Amsterdam hebben op safe gespeeld en tonen veelal schilderkunst en fotografie van gearriveerde kunstenaars of hebben hun krappe stand volgehangen met de hoogtepunten uit hun kunstenaarsstal. Vaak zijn het werken die de geregelde galeriebezoeker al eerder heeft kunnen zien. Zo toont Cokkie Snoei wederom de balorige foto's van de Engelse kunstenaar Paul Smith en laat Reuten Galerie opnieuw foto's van Erzsébet Baerveldt zien. Slechts een enkeling wijdt zijn duurbetaalde vierkante meters aan het werk van één kunstenaar. De Praktijk presenteert voor het eerst de kleurrijke werken van de nog niet zo bekende schilder Rik Meijers en Van Wijngaarden richtte zijn stand sober in met drie monumentale schilderijen van Judith Krebbekx.

Maar ondanks de overdaad aan toegankelijke, goed verkoopbare kunst en de gebruikelijke publiekstrekkers – Rob Malasch laat bijvoorbeeld de zoete doeken van actrice en zondagschilder Sylvia Kristel zien – biedt de KunstRAI dit jaar ook veel werk dat blij verrast of hebberig maakt. De uitdagende tekeningen van de Noor Bjarne Melgaard bij Galerie Tanya Rumpff vormen een hoogtepunt, evenals de indringende foto's van moslimvrouwen aan het strand, gemaakt door de Iraanse Shirin Neshat en te zien bij Lumen Travo. Paul de Reus, winnaar van de gisteravond door Rick van der Ploeg uitgereikte aanmoedigingsprijs West Art of Now Award ter waarde van vijftienduizend gulden, verrast bij de Bloom Gallery met nieuwe beelden van onzekere, in hun overhemd wegkruipende mannen. Veel bekijks trekken ook de uitdagende foto's die Erwin Olaf maakte van oudere dames, met diepe, rimpelige decolletés of in bikini zittend op de hometrainer, zeker omdat de vrouwen op de opening in hun normale outfit in de Flatland Galerie rondliepen.

Na een identiteitscrisis door teruglopende bezoekersaantallen en de afscheidingsperikelen van Art Amsterdam halverwege de jaren negentig, zit de KunstRAI momenteel weer in de lift. De afgelopen twee jaar werden omzetrecords gebroken en wist de organisatie steeds meer buitenlandse galeries aan te trekken. Ook dit jaar is de beurs met ruim honderdzestig deelnemende galeries, waaronder een kleine twintig uit het buitenland, weer groter dan ooit – iets dat overigens wel ten koste is gegaan van de Art Amsterdam-galeries, die nu met zijn allen op een kluitje in de uiterste hoek van de Europahal zijn weggestopt. Door het hernieuwde vertrouwen in de economie en gestimuleerd door de kunstkoopregeling van de Mondriaan Stichting lijkt het kopende kunstpubliek gretiger dan ooit. De vele rode stippen die al voor de officiële opening gisteravond op de witte wanden werden geplakt, beloofden in ieder geval veel goeds.

15e KunstRAI. T/m 6 juni in de Europahal, RAI Amsterdam. Dagelijks 11-19u (do 11-22u). Entree ƒ20,-. Informatie: www.kunstrai.nl