Nederland als pleitbezorger van `wereldmuziek'

`Wereldmuziek' is uitgevonden in Engeland, maar inmiddels is ook ons land daarvoor een centrum, met veel cd-producenten en tal van festivals. Vrijdag begint bijvoorbeeld het Amsterdam Roots Festival.

De Malinees Salif Keita, de Oezbeekse Yulduz Usmanova, Zap Mama, de Zuid-Afrikaanse Busi Mhlongo, de Cubaanse crooner Ibrahim Ferrer en Youssou `Seven Seconds' N'Dour, ze vormen slechts de top van de wereldmuziek-karavaan die binnenkort langs festivals in Alkmaar, Amsterdam (Roots), Rotterdam (Dunya), Utrecht en Tilburg trekt. Dat al deze `wereldmusici' hier vorig jaar ook waren en enkelen nog korter geleden zegt iets over hun enorme populariteit. Het bewijst ook het succes van de Britse platenlabels die twaalf jaar geleden het begrip `wereldmuziek' bedachten. Aanvankelijk waren ze allemaal kleine independents die met `wereldmuziek' vooral bedoelden: pop-muziek van niet-Westerse oorsprong die ook in het Westen zou kunnen worden verkocht. In veel gevallen zelfs vooral in het Westen omdat aan het cassette-bandje, de belangrijkste geluidsdrager in het niet-Westen, vooral piraten een paar stuivers verdienen.

Bij de verspreiding van de wereldmuziek speelt Nederland een belangrijke rol, met als opmerkelijkste voorbeeld de Buena Vista Social Club. De cd van dit Cubaanse sterrengezelschap op het label World Circuit werd in Nederland zo goed verkocht dat Amsterdam werd uitverkozen voor een vlootschouw. Dat resulteerde vorig jaar april in twee uitverkochte avonden in Carré, vastgelegd door de camera's van Wim Wenders. Mede dankzij die film staat de Buena Vista Social Club met bijna tweehonderdduizend verkochte exemplaren al bijna honderd weken in de album top-100, een succes waar de laatste van Madonna niet aan kan tippen. Alleen Andrea Bocelli en Marco Borsato werden hier de laatste twee jaar beter verkocht. Dat Club-lid Ibrahim Ferrer met zijn zoetgevooisde stem nu twee avonden het Utrechtse Vredenburg mag vullen om zijn cd Buena Vista Social Club Presents te promoten, is zowel begrijpelijk als ongelooflijk. Een bejaarde Cubaanse meneer met een boerenpet op die hoofse liefdesliedjes zingt; wie zou daarop twee jaar geleden zijn afgekomen?

Munich in Wageningen, de maatschappij die World Circuit in Nederland verspreidt, was ook de eerste die Busi Mhlongo een cd liet maken voor ze weer naar Zuid-Afrika ging. De zangeres was hier onlangs nog, voor de reprise van Female Factory, de theaterproductie van Adelheid Roosen en Leonie Jansen. Dat geldt ook voor collega Yulduz Usmanova die sinds kort haar achternaam weglaat. Ze maakte in '93 haar debuut op het Amsterdams Roots Festival en kent inmiddels elke Nederlandse stad. Ze maakte net haar vierde cd, opgenomen in Amsterdam met een Nederlandse producer. Ook Salif Keita, Angelique Kidjo en `Zap Mama' Marie Daulne zijn hier inmiddels kind aan huis, net als Youssou N'Dour die voor de derde keer verschijnt op het North Sea Jazz Festival.

Dat voor de wereldmuziek dezelfde wetten gelden als voor de `gewone' popmuziek blijkt uit de plaatsing van de artiesten op de verschillende Nederlandse festivals. De bekende namen staan op de grote podia, de minder bekende in zijzaaltjes of – op openluchtfestivals – in speciale `dorpen'. Zo heeft het Rotterdamse Dunya Festival een dorp voor Kaapverdianen met Kaapverdiaanse artiesten, Kaapverdiaanse presentatoren en waarschijnlijk ook Kaapverdiaans gebakken gehaktballen. Dat niet alle artiesten houden van zo'n thuislanden-politiek bewees de Marokkaanse zangeres Farna el Kadmiri die in deze krant zei liever niet `veroordeeld' te zijn tot het spelen op wereldmuziekfestivals.

Dat respectabele standpunt blijkt moeilijk in praktijk te brengen want op 19 juni staat ze met de groep El Fijarz toch op Mundial in Tilburg. Een Marokkaanse band die het echt in heel Nederland wil maken krijgt, net als Marokkaanse voetballers, ook te maken met de hele Nederlandse concurrentie, van Ilse de Lange tot de Heideroosjes. Voor veel musici zonder grote naam is het slechts kiezen tussen koning zijn in eigen kring of regeren in niemandsland. Dat de Turkse zoenzanger Tarkan onlangs uit het niets in Ahoy' verscheen was geen uitzondering op deze regel, maar een zeldzaam geval van schaalvergroting.

Terra Festival: 3 t/m 6/6 Alkmaar; Dunya Festival: 5, 6/6 Park bij de Euromast Rotterdam; Amsterdam Roots Festival: 5 t/m 13/6 diverse lokaties; Ibrahim Ferrer: 14, 15/6 Vredenburg Utrecht; Swingin' Groningen: 16 t/m 19/6 diverse lokaties. Festival Mundial: 19, 20/6 Leijpark Tilburg.