Gemeenten willen proef met bijstandsgeld

Vijf gemeenten vragen demissionair minister De Vries (Sociale Zaken) toestemming om te experimenteren met bijstandsgeld. Door financiële prikkels in te voeren en gemeenten de vrije hand te geven bij het besteden van hun budgetten voor werkloosheidsbestrijding verwachten zij meer langdurig werklozen aan werk te kunnen helpen.

De vijf betrokken gemeenten – Groningen, Emmen, Hengelo, Leiden en Cuijk – hebben geen zin om te wachten op de privatisering van de sociale zekerheid, die op zijn vroegst in 2001 haar beslag krijgt. Ze willen zo snel mogelijk beginnen met een nieuwe aanpak om bijstandsgerechtigden aan werk te helpen.

Onderzoeksinstituut Nyfer presenteerde gisteren een plan hiervoor, gebaseerd op het model dat de Amerikaanse staat Wisconsin sinds 1994 hanteert. Kern is dat uitkeringsgelden en geld om uitkeringsgerechtigden aan een baan te helpen (reïntegratie ) op één hoop worden gegooid. Iedere succesvolle reïntegratie – lees: iedere bespaarde uitkering – levert de uitkeringsinstantie dan rechtstreeks financieel voordeel op. Zo komt meer geld beschikbaar voor reïntegratie van moeilijk bemiddelbare werkzoekenden.

In Nederland is het nu nog zo dat het rijk bijstandsuitkeringen voor 90 procent financiert, terwijl gemeenten 10 procent betalen. Gemeenten hebben dus nauwelijks baat bij reïntegratie van uitkeringsgerechtigden.

,,Integendeel, als een gemeente een besparing op de uitgaven aan bijstandsuitkeringen realiseert, worden ze een jaar later door het rijk met datzelfde bedrag gekort'', aldus E. Bomhoff, directeur van Nyfer. ,,Gemeenten worden nu dus gestraft voor goed en effectief beleid.''

Het plan van Nyfer is gebaseerd op twee pijlers: financiële prikkels en versoepeling van regels. Door de bijstandsuitgaven voor een aantal jaren vast te leggen houdt een gemeente meer geld over naarmate ze het aantal bijstandsgerechtigden verder weet terug te dringen. Versoepeling van regels biedt gemeenten meer mogelijkheden creatief om te gaan met hun reïntegratiebudget. Nu ontvangen gemeenten maar liefst zeven verschillende geldstromen, elk bestemd voor een aparte groep werkzoekenden (bijvoorbeeld schoolverlaters, arbeidsgehandicapten en langdurig werklozen). In het plan van Nyfer wordt al dat geld in één reïntegratiepot gestopt en mag de gemeente zelf bepalen hoe ze die aanwendt. Ook uitkeringsgeld dat de gemeente overhoudt kan ze voor reïntegratie gebruiken.

De vijf gemeenten willen nu vast experimenteren met dit systeem, zodat van hun ervaringen gebruik gemaakt kan worden zodra de sociale zekerheid in het hele land geprivatiseerd wordt. De NV Werk in Amsterdam steunt het initiatief en wil eveneens meedoen aan experimenten. De verklaring van de gemeenten is mede ondertekend door Frits Goldschmeding, oprichter en oud-bestuursvoorzitter van Randstad, die, als adviseur bij Nyfer, het plan ,,een warm hart toedraagt'', aldus Bomhoff.