Bel laatste ronde voor Bouterse

De zaak-Bouterse is vanochtend geopend en bij gebrek aan partijen geschorst; advocaat Moszkowicz blijft weg.

Rechtspreken is een eerbiedwaardige bezigheid en de vergelijking is daarom hoogst ongepast. Maar toch. Het drugsproces Bouterse voor de rechtbank in Den Haag lijkt een gemankeerde bokswedstrijd.

Daar loopt prijsbokser en advocaat Abraham Moszkowicz (gesponsord door de voormalige Surinaamse legerleider) in een prachtige badjas dreigend heen en weer. Hij weigert de ring te betreden maar heeft praatjes voor tien. ,,Als ik wil, sla ik U tot moes'', roept hij naar de vertegenwoordiger van het openbaar ministerie.

Wees dan een vent en boks, roepen tegenstander, officier van justitie E. Harderwijk, en hoofdarbiter, rechter B. Punt, die al geruime tijd op de aanvang van de strijd aandringen. Maar Moszkowicz komt niet. De scheidsrechter is partijdig, de zaal bevalt niet en de kwaliteit van de verlichting deugt evenmin. Het gevecht is in zijn ogen nietig.

Het komt niet alle dagen voor dat de Nederlandse justitie de machthebber van een bevriend land voor de rechter sleept wegens grootschalige cocaïnehandel. Het op 22 maart begonnen proces tegen Bouterse en twee medeverdachten beloofde dan ook een spektakel te worden. Maar door de afwezigheid van de hoofdverdachte en de boycot van zijn raadsman is de rechtszaak uitgemond in een plechtigheid die beter schriftelijk had kunnen worden afgedaan.

Met ,,formele foefjes'', zei Harderwijk vanochtend, frustreert Moszkowicz een inhoudelijke behandeling waardoor de strafzaak ,,op een fop-proces lijkt''. Rechter Punt moest de strafzaak vandaag al na een half uur opschorten wegens afwezigheid van verdachte en advocaat. ,,Daardoor is het informatieve karakter van deze zitting niet bijster hoog'', zuchtte hij.

Bouterse stond te popelen om nu eindelijk eens aan te tonen dat de Nederlandse drugsbeschuldigingen aan zijn adres niet deugen, aldus de voormalige legerleider in december vorig jaar voor de tv-zender AT5. Want ,,elke zin in dat ding is een leugen'', vertelde Bouterse, doelend op het gerechtelijk dossier.

Ook zijn advocaat liet niet na te beklemtonen dat de strafzaak snel in de prullenbak zou verdwijnen. Bouterse had een schaduwdossier met niet nader omschreven schadelijke informatie waarmee justitie tot een sepot zou worden bewogen. In kleine kring liet Moszkowicz weten dat hij een rechtstreeks onderhoud met de minister van Justitie zou eisen om intrekking van de strafzaak te bewerkstelligen. De verdediging beschikte bovendien ook over verklaringen van twee Nederlandse Copa-agenten (het politieteam dat de drugszaak onderzocht) waaruit zou blijken dat het onderzoek naar Bouterse niet deugde.

Maar tot een inhoudelijke weerlegging van de strafbare feiten wilde het de afgelopen maanden maar niet komen. Moszkowicz bedient zich van ,,holle frasen'', aldus Harderwijk. De advocaat stelde opzienbarende getuigenverklaringen in het vooruitzicht. De Surinaamse president J. Wijdenbosch zou ontlastend voor Bouterse willen verklaren. Het bleek niet waar. Net zomin als hoofdverdachte Bouterse naar Nederland kwam toen hij tot ieders verrassing van de Haagse rechtbank vorige maand de verlangde vrijgeleide kreeg om straffeloos in Nederland te kunnen getuigen.

Moszkowicz heeft er alles aan gedaan om te voorkomen dat het drugsproces daadwerkelijk in Den Haag van start zou gaan. Een poging om in Suriname een identieke strafzaak te organiseren zodat vervolging in Nederland voor dezelfde feiten onmogelijk zou worden, mislukte. De plannen lekten voortijdig uit door loslippigheid van Bouterses verdedigers.

Twee weken voor aanvang van het proces in Den Haag begon Moszkowicz een nieuwe procedure om vertraging en een nieuwe dagvaarding te bewerkstelligen. Hij was, na twee jaar, tot de conclusie gekomen dat de rechtbank in Rotterdam het meest geschikte forum was. Het hof en, vorige week ook, de Hoge Raad hebben inmiddels bepaald dat Den Haag wel degelijk bevoegd is de zaak te behandelen.

De rechtbank heeft dat oordeel niet afgewacht en was al eerder met de behandeling van formele verweren van de medeverdachten begonnen. Het door Moszkowicz zo laat opgeworpen jurisdictiegeschil was volgens de rechters wat al te opzichtig misbruik maken van procesrecht. De rechtbank weigerde dan ook het proces op te schorten, zoals de letter van de wet zegt en Moszkowicz eiste.

De advocaat was na de uitspraak van de Hoge Raad evenwel niet zonder meer bereid alsnog een verdediging in Den Haag te gaan voeren. In een brief eiste Moszkowicz vorige week dat de rechtbank alsnog zou toestaan dat de zaak-Bouterse opnieuw zou beginnen.

In een gebaar van grote justitiële edelmoedigheid heeft de rechtbank Moszkowicz maandag laten weten dat men van mening blijft dat de advocaat misbruik heeft gemaakt van procesrecht en er dus geen schorsende werking was. Maar desalniettemin wilde de rechtbank Moszkowicz toezeggen dat hij alsnog alle verweren, ook formele, mag voeren die hij wenst. Ook het OM was ermee akkoord dat ,,de rechtbank materieel opnieuw begint met het proces tegen Bouterse'', aldus Harderwijk vanochtend. Maar Moszkowicz kwam toch maar niet.

De advocaat gokt erop dat in hoger beroep zal worden bepaald dat de rechtbank een nietig proces heeft gevoerd. Die kans is volgens rechtsgeleerden nihil. ,,Als je materieel niets te melden hebt en je alleen maar beoogt zand in de machine te gooien, zullen rechters dat terecht niet honoreren'', zegt de Tilburgse hoogleraar strafrecht M.S. Groenhuijsen.

Moszkowicz heeft dankzij de versnelde uitspraak van de Hoge Raad en het nieuwe aanbod van de rechtbank ,,alle mogelijkheden gehad een serieuze verdediging te voeren. Dan kan hij later niet meer in redelijkheid klagen dat de verdediging in haar belangen is geschaad'', aldus Groenhuijsen.

De strafzaak-Bouterse zal nu nog maar één interessant moment kennen: op 15 juni hoort de rechtbank een Belgische getuige die zegt samen met Bouterse in 1997 474 kilo cocaïne naar Nederland te hebben gesmokkeld. Het bij gebrek aan serieus verweer nu naar alle waarschijnlijkheid veroordelende vonnis valt zeer waarschijnlijk volgende maand.

Bouterse en zijn advocaat hebben gegokt en verloren. Ze krijgen nog maar één kans — bij het gerechtshof — om de verdenkingen inhoudelijk te weerleggen.

Dossier www.nrc.nl