De stugge schil van de pinda

Op 7 juni kiest Indonesië een parlement. Een dagelijkse kroniek van het electorale eindspel. Vandaag zwaaiden militairen met politieke ambities collectief af. Behalve de chef-staf, die president wil worden.

Indonesiërs doen graag dingen samen en zo kwam het dat vanochtend 110 legerofficieren tegelijkertijd met pensioen gingen. Het Indonesische leger organiseert veel loze ceremonies, maar deze had een grote symbolische waarde. Stram in het gelid werden de bollende buikjes en grijzende snorren in een hoge zaal van het militaire hoofdkwartier in Zuid-Jakarta, onder de galmende vrouwenstem van de master of ceremonies, uitgeleide gedaan naar de burgermaatschappij.

De bijeenkomst paste in het streven van het leger om te tonen dat het geleidelijk afstand doet van zijn sociale en politieke rol. De Strijdkrachten van de Republiek Indonesië, in het Indonesisch kortweg ABRI, staan sinds het aftreden van oud-president Soeharto bloot aan felle kritiek van burgerpolitici. En dan gaat het niet alleen om schendingen van de rechten van de mens, maar vooral ook over de inmenging in zaken die niets te maken hebben met de verdediging van het land tegen binnen- en buitenlandse vijanden. ABRI bestuurt mee, op alle niveaus, krachtens de leer van de dwifungsi, die dateert uit de tijd van de guerrilla tegen Nederland.

Vorig jaar heeft de legertop onder maatschappelijke druk ingestemd met het geleidelijk afschaffen van oneigenlijke taken. In dat kader heeft chef-staf generaal Wiranto, die tevens minister van Defensie is, eerder aangekondigd dat militairen die bestuursfuncties uitoefenen moeten kiezen tussen hun burgerlijke functie of hun militaire rang.

De groep die vanochtend uit de rangen trad, had gekozen voor het eerste. Onder hen was de minister van Informatie, luitenant-generaal Yunus Yosfiah. Nog een andere driesterren-generaal legt de wapens neer: 's land hoogste aanklager, procureur-generaal Andi Ghalib. Die kon de plechtigheid echter niet bijwonen omdat hij naar Oostenrijk is gestuurd om te speuren naar het fortuin van de familie Soeharto.

Het groepspensioen is onderdeel van de strategie van het leger om zijn imago te verbeteren en mogelijk ook van Wiranto's discrete campagne voor het presidentschap. De generaal prijkt op menig partijlijstje als kandidaat tweede en – zelfs – eerste man. In dat publieksvriendelijke kader werd de naam ABRI onlangs veranderd in Tentara Nasional Indonesia (TNI) ofwel Nationaal Indonesisch Leger, werd de politie formeel losgemaakt van de strijdkrachten en werd het aantal parlementszetels dat is gereserveerd voor militairen gehalveerd tot 38.

Generaal Wiranto herinnerde zijn ex-manschappen er vanochtend aan dat zij loyaal moeten blijven aan de krijgsmacht: Jangan lupa kulit dari kacang, ofwel vergeet de schil van de pinda niet. Waarbij de schil staat voor de militaire functie, het beschermende en tevens identiteitsbepalende omhulsel, waarin de pinda (de soldaat) is gerijpt. Wiranto zelf blijft overigens minister én chef-staf: alle pinda's zijn gelijk, maar sommige zijn gelijker dan andere.