Astra en Zeneca passen perfect bij elkaar

De farmaceutische concerns Astra (Zweden) en Zeneca (Groot-Brittannië) gaan vandaag formeel samen. Geen fusie uit armoede, maar onafwendbaar. ,,Vandaag kost de ontwik- keling van een geneesmiddel een miljard gulden, over vijf jaar het dubbele.''

Het Zweedse farmaceutische bedrijf Astra maakte vorig jaar juni bekend de banden met het Amerikaanse Merck and Co. te verbreken. De actie kon maar op één ding wijzen. Ook de Zweden maakten hun handen vrij om te gaan fuseren, in navolging van een hele reeks concurrenten. De joint venture Astra-Merck had tot dan toe de marketing van het uiterst belangrijke product Losec (tegen maagzweren) voor het Scandinavische bedrijf in de Verenigde Staten gedaan.

De vraag met wie Astra zou gaan fuseren was evenmin onderwerp van zware speculatie. Topman Hågan Mogren van Astra liet begin vorig jaar al weten serieus in gesprek te zijn met de farmaceutische divisie van het Duitse Bayer en het Amerikaanse Schering-Plough, maar liet daarbij iets te achteloos vooral ook de naam Zeneca vallen. Het Britse Zeneca – voorheen deel van Imperial Chemical Industries (ICI) – is qua omvang vergelijkbaar met Astra. Beide bedrijven tellen rond 25.000 werknemers. Bovendien was duidelijk dat ook Zeneca met het oog op fusie-plannen van wat ballast afwilde, toen het de divisie `special chemicals' te koop aanbood.

Nadat de mededingingsautoriteiten in Washington en Brussel de `deal' goedkeurden, fuseerden de bedrijven afgelopen april in strikt juridische zin, vanaf vandaag gaan zij feitelijk samen onder de naam AstraZeneca. Na Merck & Co. en Glaxo Wellcome wordt AstraZeneca met een marktwaarde van bijna 140 miljard gulden de derde grootste ter wereld, een plaats die overigens weer moet worden afgestaan als het Duitse Hoechst en het Franse Rhône-Poulenc `versmelten'. In Nederland wordt AstraZeneca in elk geval nummer één als wordt uitgegaan van de omzet die nu zo'n 700 miljoen gulden bedraagt, gevolgd door Glaxo Wellcome dat qua omzet rond 500 miljoen gulden zit en Merck dat daar nog iets onder komt. AstraZeneca heeft ongeveer 12,5 procent van de Nederlandse markt voor receptgeneesmiddelen in handen, voor farmaceutische begrippen zeer groot.

,,Het is bepaald geen fusie uit armoe,'' zegt drs. A. Dockheer, tot vandaag directeur van Astra Chemicals Benelux en vanaf nu directeur van AstraZeneca, dat nu nog is gevestigd in Zoetermeer en Ridderkerk en in de loop van het jaar naar een nieuwe locatie gaat. Daar komen de 250 werknemers van Astra en de 100 collega's van Zeneca onder één dak.

Van de rond 50.000 medewerkers van AstraZeneca zullen er in de komende drie jaar zo'n 6.000 uitvliegen als gevolg van de veel geprezen `synergie'. ,,Maar,'' zegt Dockheer, ,,in die periode zullen er ook naar schatting 7.000 man bijkomen, omdat beide bedrijven een zeer gezonde autonome groei vertonen.''

In Nederland zullen de komende drie jaar 40 tot hooguit 45 mensen overtollig worden, maar in die periode ontstaan ook weer 50 nieuwe banen.

Geschat wordt dat de fusie na drie jaar wereldwijd een kostenbesparing van bijna tweeënhalf miljard gulden oplevert. Daarnaast kunnen de fusiepartners gaan profiteren van elkaars marktposities. ,,Zeneca is op de Japanse markt bijvoorbeeld veel sterker vertegenwoordigd dan wij. Daar worden we dus duidelijk beter van,'' zegt Dockheer.

De nieuwe topman wordt Tom McKillop (55), een volbloed ICI-man, die in 1969 direct na te zijn afgestudeerd aan de Universiteit van Glasgow bij ICI in dienst kwam en sinds 1994 Zeneca Pharmaceuticals leidt. De nieuwe hoofdvestiging komt in Londen en dat is een forse aderlating voor de Zweden, waar de overheid de ene multinational na de andere het land uit lijkt te jagen. De onderzoeksafdeling in Zweden wordt in elk geval gehandhaafd, omdat die nu eenmaal innige banden met de universiteiten onderhoudt. ,,Dat is ook logisch omdat een snel groeiend bedrijf als Astra de afstuderenden hard nodig heeft,'' zegt Dockheer.

Zowel Astra als Zeneca investeren fors in innovatie, dit jaar bij elkaar voor ruim vier miljard gulden. Daarmee staan ze tweede op de wereldranglijst. In Nederland bijvoorbeeld besteedt AstraZeneca dit jaar vijftien miljoen gulden aan onderzoek, waarbij 6.000 patiënten zijn betrokken. Op kosten van het bedrijf zijn alleen hier al 25 promovendi bezig met onderzoek.

,,Vandaag kost de ontwikkeling van een nieuw medicijn een miljard gulden, over vijf jaar het dubbele'', zegt Dockheer. Die zware investeringen zijn ook hard nodig. Losec, Astra's `blockbuster' bij uitstek (veruit 's werelds best verkochte medicijn ooit) loopt in november 2002 uit octrooi en dan zullen de fabrikanten van zogeheten generieke geneesmiddelen zich over dit succesnummer ontfermen en Astra hevig gaan beconcurreren. Maar zowel Astra als Zeneca heeft een zo ruim gevulde `pijplijn', dat er geen enkel probleem zal ontstaan. Wij komen tussen nu en vijf jaar met een tromboseremmer, een middel tegen herseninfarcten, een hormonaal middel tegen borstkanker, een medicijn tegen astma, een zeer sterk werkende cholesterolverlager en een preparaat tegen incontinentie,'' aldus Dockheer.

Het gunstigste van de fusie tussen Astra en Zeneca is dat de bedrijven elkaar vrijwel nergens `in de weg zitten'. Astra opereert vooral op de terreinen van de gastro-enterologie, neurologie, infectie- en ademhalingsziektenziekten, terwijl Zeneca vooral sterk is in producten tegen kanker en in antibiotica.

Dockheer: ,,Zeneca is ook erg goed in anesthesiologie, terwijl wij juist producten hebben voor lokale anesthesie. Alleen op het gebied van hart- en vaatziekten is er een overlap met bijvoorbeeld bèta-blokkers. Voor het overige is het echt een perfect fit.''