Alledaagse trucs

Philips

,,Goed koopmansgebruik'' bij het boekhouden is om kosten te `nemen' op het moment dat er daadwerkelijk sprake van is. Bij de eerstekwartaalcijfers van Philips bleek het concern de afgelopen jaren steeds gebruik te maken van een egalisatierekening: reclame-uitgaven die in de praktijk vooral in december vielen, werden geleidelijk over het jaar uitgesmeerd. Omdat Philips deels op de Amerikaanse accountancyregels (US GAAP) is overgegaan is een dergelijke demping van de winst over de eerste helft van het jaar niet meer toegestaan: een verschil van maar liefst 100 miljoen gulden per kwartaal. De nieuwe regels bepalen evenzeer dat boekwinsten uit het verkopen van dochters in het bedrijfsresultaat (de operationele winst) mag worden opgenomen, terwijl die eerst als buitengewone baten zouden worden geboekt: in de eerste drie maanden betekende dit voor Philips een impuls van 400 miljoen gulden.

Fortis

Aandeelhouders hebben een hekel aan verrassingen. Aandeelhouders van banken en verzekeraars hebben zelfs een verschrikkelijke hekel aan verrassingen. Daarom zijn financiële concerns als geen ander bedreven om grote schokken in de winstontwikkelingen te voorkomen. De gemakkelijkste weg om dit te doen is het treffen van voorzieningen tijdens bijzonder goede jaren: kosten in de toekomst worden dan al genomen terwijl andere (onnodige) voorzieningen dan kunnen vrijvallen en de winst zo verhogen.

Over het voorgaande (uitstekende) jaar heeft Fortis bijvoorbeeld minimaal 3 miljard gulden aan appeltjes voor de dorst verzameld, terwijl de wel getoonde winst op 3,5 miljard uitkwam. Dit resultaat werd nauwelijks aangetast door die enorme voorzieningen omdat Fortis ze heeft gefinancierd door enkele belangen te verkopen.

Mocht de rente zo laag blijven, de eeuwwisseling extra veel geld kosten of de reorganisatie bij de Generale Bank duurder uitvallen, dan zal de winst bij Fortis daar niet onder lijden. En gaat binnenkort de rente weer een beetje omhoog – voor het aanhouden van de lage rente is 1,1 miljard gulden uitgetrokken – dan is de voorziening niet (helemaal) nodig en kan dat bedrag als leuk extraatje vrijvallen.

ING en Aegon

Niet alleen de bestuurders van financiële bedrijven profiteren van hoge aandelenkoersen. Ook de winstcijfers van het eigen bedrijf varen er wel bij. Toen ING anderhalf jaar geleden besloot om de beleggingsresultaten voortaan bij het resultaat op te tellen (in plaats van bij het eigen vermogen) reageerden de beleggers enthousiast. Alleen vanwege een cosmetische ingreep won de koers meer dan 10 procent.

Bij Aegon wordt de beleggingswinst – de gestegen koersen van bedrijven waarin Aegon belangen heeft – al veel langer meegenomen. Door deze verdiensten, inmiddels meer dan 8 miljard gulden, over vele jaren te spreiden, heeft een tussentijds slecht beursjaar weinig invloed op de winst. Op die manier kunnen verrassingen zoveel mogelijk worden voorkomen.

Vedior

Een balans dient een zo getrouw mogelijke afspiegeling te zijn van de economische waarde van de bezittingen en de schulden. De balans van Vedior laat, zoals bij zoveel andere bedrijven, zien dat er van die opzet weinig terechtkomt. Twee weken geleden verkocht de uitzendorganisatie de schoonmaakactiviteiten voor 1.080 miljoen gulden. De gerealiseerde boekwinst is verrassend genoeg bijna even hoog, want in de balans staan deze activiteiten (die vorig jaar nog 53 miljoen gulden opleverden) voor nauwelijks 25 miljoen op de balans. Oorzaak? Door overnames in het verleden zijn de goodwillbetalingen (premie boven de balanswaarde) steeds afgeboekt.

Koninklijke Landré & Glinderman

Voor machineleverancier Landré & Glinderman dreigde 1997 verliesgevend te worden. Dat het bedrijf uit Vianen niet in de rode cijfers is beland, is te danken aan de verkoop van het nieuwe hoofdkantoor. Landré & Glinderman verkocht het pand vorig jaar aan een financiële instelling die het kantoor weer aan het beursfonds terugverhuurt. Verhuizen was dus niet nodig. Met de opbrengst van de verkoop, 2,5 miljoen gulden, kon vorig jaar een deel van de 5 miljoen gulden kostende afslankoperatie worden gefinancierd. En dankzij deze sale-and-lease-back werd toch nog een nettowinst gepresenteerd.

Over het waarom van de lease-actie laat Landré & Glinderman zich in het jaarverslag niet uit. Het bedrijf laat wel weten dat borst- en vestzak dit keer naadloos in elkaar overlopen. De koper van het bedrijfspand is namelijk deels in handen is van de machineleverancier zelf. Deze deelneming is terug te vinden onder het kopje `financiële vaste activa': ,,in het boekjaar is een belang van 1,5 miljoen genomen in een vennootschap gelieerd aan een financiële instelling'', vermoedelijk de verhuurder van het bedrijfspand.

HBG

Eind maart schrok de effectenbeurs even op toen aannemer HBG de zoveelste tegenvaller in Duitsland moest melden. Maar de schrik was kort: de miljoenenschade loopt via het eigen vermogen doordat de projectontwikkelingsportefeuille met 150 miljoen werd afgewaardeerd ten laste van HBG's vermogen. Gevolg: de winstontwikkeling blijft buiten schot, waardoor de bouwer een keurige winstgroei van 10 procent bekend kon maken.

Ook de noodzakelijke reorganisaties in Duitsland zullen de winstontwikkeling niet of nauwelijks beïnvloeden. Voor de miljoenen die hiervoor moet worden uitgegeven zijn al voorzieningen getroffen die in de winst- en verliesrekening keurig zijn weggestreept tegen de gerealiseerde boekwinsten op verkochte onderdelen.