The Ex viert feest met `gewone' musici

The Ex bestaat twintig jaar en dat werd zaterdag gevierd met een uitverkocht feest in Paradiso. De groep had bevriende muzikanten uitgenodigd, zoals De Kift, Jaap Blonk en Shellac, en de Belgen Herr Seele & Kamagurka. De avond was een `triomf van de gewone mens', zoals Shellac-zanger Steve Albini het uitdrukte; van mensen die buiten het sterrensysteem en de regels van de platen-industrie hun eigen weg gaan. En dat was ook wat de sfeer kenmerkte: tegen een wandvullend rood achtergronddoek speelden de muzikanten zonder opsmuk en mèt grote gedrevenheid.

Het `anarcho punk'-image dat The Ex altijd werd toegeschreven, is inmiddels afgeschud. In het publiek dan ook weinig soldatenkistjes en leren jacks. Men kwam niet uit krakerssympathie, maar om de nieuwste muzikale ontwikkelingen te horen van The Ex en trawanten. Zo lijkt De Kift nog altijd een de elementen trotserend orkest, dat op een schip in onstuimige zee rammelig maar onvervaard de liedjes ten gehore brengt. De blazers klinken inmiddels prominenter en gesmeerder dan vroeger. De Kift speelt een soepeler versie van haar oude stijl.

Drie van de zangers op deze avond deelden een kenmerk. Steve Albini, Ferry Heyne van De Kift en G.W.Sok van The Ex hebben een voordracht alsof ze een politieke bijeenkomst toespreken. Ze zingen niet, ze bedienen zich van een fanatieke spreekstem waarin nauwelijks plaats is voor lyriek. Vroeger gebruikte G.W. Sok nog wel eens een megafoon ter onderstreping van deze grimmige toon. De `gewone mens' van Albini moet zich blijkbaar grondig teweer stellen.

Steve Albini, ook bekend als producer van onder meer P.J.Harvey, Nirvana, The Breeders en de laatste cd van The Ex (Starters Alternators uit 1998), stak een mooie verjaardagsspeech af, waarin hij memoreerde dat de meeste huwelijken slechts zeven jaar stand houden, regeringen hoogstens vier jaar en honden niet ouder worden dan veertien. ,,Niets is eeuwig behalve The Ex'', zei Albini. ,,Want The Ex is beter dan liefde, politiek en dieren.'' Tijdens het optreden van zijn groep Shellac was het contrast tussen het uitgelaten door elkaar dansende publiek en de band opmerkelijk: op het podium werd door drie mannen noest gewerkt om hun norse rock zo strak en striemend mogelijk te maken.

The Ex was ook na twintig jaar nog de verrassing van de avond. De belangrijkste ontwikkeling van de laatste jaren bleek een grotere nadruk op de `groove'. Het gekras van weleer is nu verlucht door een doorlopende deining van bas en drum, nog niet zozeer op de nieuwe plaat, maar wel op het podium. The Ex speelde losjes, enthousiast, beheerst. En bij momenten gaven de muzikanten zich - driftig trommelend, harkend over gitaarhalzen - allemaal tegelijk over aan datgene waarin ze altijd al uitblonken: de waanzin op de vierkante meter.

Concert: Concert: Verjaarsfeest van The Ex. Gehoord: 29/5 Paradiso, Amsterdam.