Na dertig jaar

Er was eens een duo dat Nederland veroverde met scherp, hilarisch cabaret. De een heette Freek, de ander Bram. Ze vonden dat er veel mis ging met Nederland en de rest van de wereld, en ze gebruikten hun talenten om ons dat duidelijk te maken.

Dat was dertig jaar geleden. Die jongens zijn alweer lang geleden uit elkaar gegaan, maar ieder is in zijn genre een belangrijk artiest gebleven.

Hoe zijn hun ideeën over het leven sinds hun gezamenlijke gloriejaren geëvolueerd? Daarvan vangen we af en toe een glimp op, in en buiten hun werk. Een merkwaardige, steeds mystieker wordende glimp, zoals in de afgelopen week.

In zijn column in Het Parool ging Freek de Jonge drie dagen achter elkaar te keer tegen de Amsterdamse rechter die geoordeeld heeft dat de alternatieve kankertherapeut Houtsmuller voortaan een kwakzalver en leugenaar mag worden genoemd. Hetze! Heksenjacht! Oude beproefde inquisitiemethoden (door mensen als Piet Borst)! Vond Freek. Zijn vrouw heeft een chronische kwaal en ze voelt zich door de `alternatieven' beter behandeld dan door de `regulieren'. ,,Persoonlijk ben ik totaal afgeknapt op de reguliere geneeskunst'', schrijft Freek.

Ik concludeer hieruit dat Freek, mocht hij binnenkort kanker krijgen, zijn toevlucht eerder zal zoeken bij de sojaboontjes van dr. Houtsmuller – een groente waar ook Maarten 't Hart zo dol op is – dan bij de collega's van kankerdeskundige Piet Borst. Mijn zegen heeft hij, maar ik zou het wél jammer vinden voor het Nederlandse theater.

Komen we bij Bram. Die stond, twee dagen na Freeks tirade, in Het Parool afgebeeld met een wichelroede op zijn weilandje in het dorpje Oudendijk. ,,Van de buurvrouw gekregen om te kijken of ik mijn bed goed heb neergezet'', legde hij uit.

In mystiek opzicht blijkt Bram zijn oude vriend volledig voorbijgestreefd. In zijn ogen is Freek een soort verstokte rationalist met `inzichten uit het christelijk, westelijk stelsel'. Bram: ,,Ik ben zweverig, in die ogen. Zijn (Freeks) denkwereld bestaat nog steeds uit direct reageren en zijn inzichten komen uit hetzelfde stelsel als vroeger. Ik zie geen verandering (...) Ik heb meer diepgang dan Freek.''

Arme Freek. Die omarmde al twee decennia eerder de wereld van het paranormale, en nu krijgt hij dit verwijt. Maar Bram is niet meer te houden. Bij beelden van loopgraven duikt hij weg, omdat hij ervan overtuigd is dat hij in die periode in een vorig leven vermoord is. Hij gelooft ook in ufo's.

Dertig jaar is láng.