Kunstenaars halen werk van muur

Op een expositie in Weimar hangen werken uit de verzameling van Hitler en werken van DDR-kunstenaars bij elkaar. Aanvankelijk zou koningin Beatrix dit omstreden deel van de tentoonstelling `Aufstieg und Fall der Moderne' niet bezoeken. Ze besloot toch te gaan kijken.

Bij de omstreden tentoonstelling Aufstieg und Fall der Moderne in Weimar deed zich zaterdag een incident voor. De voormalige DDR-kunstenaar Ralf Kerbach probeerde uit protest tegen de expositie zijn schilderij eigenhandig van de muur te halen. De politie werd ingeschakeld om dit te verhinderen.

Het tumult ontstond kort voordat koningin Beatrix en prins Claus de tentoonstelling in Weimar bezochten. Tegen de tijd dat koningin en prins arriveerden, was het volgens de politie in Weimar weer rustig in de expositieruimte.

Eerder die morgen waren twee andere schilders uit de voormalige DDR, Reinhard Stangl en Hans Scheib, er wel in geslaagd hun werken van de muur te halen en mee te nemen. Vorige week hadden de kunstenaars de directie van de Kunstsammlungen, die de expositie hebben georganiseerd, vergeefs gevraagd hun werken te verwijderen.

De tentoonstelling van klassieke moderne kunst, nazi-kunst uit Hitlers verzameling en officiële en niet-officiële DDR-kunst heeft de afgelopen weken een storm van kritiek losgemaakt. Omstreden bij kunstenaars en kunstacademies is het feit dat de nazi- en DDR-kunst samen in het verwaarloosde Gauforum hangen – een grote volkshal, die nog door de nationaal-socialisten in Weimar is gebouwd. De klassieke moderne kunst hangt apart in het prachtig gerestaureerde Schlossmuseum.

Koningin Beatrix en prins Claus konden de felle kritiek van de Oost-Duitse kunstenaars maar ,,moeilijk begrijpen'', zei een woordvoerster van de Kunstsammlungen in Weimar na afloop van het bezoek. Het koninklijk paar zou aanvankelijk enkel het niet omstreden deel van de expositie bezoeken – de klassieke moderne kunst van onder meer Monet, Rodin en Bauhaus. Maar gezien de ophef die is ontstaan, wilden koningin Beatrix en prins Claus ook de voormalige DDR-kunst bekijken.

Volgens de organisatie vond de koningin de tentoonstelling fabelhaft en `zeer indrukwekkend'. Koningin Beatrix noemde het een verdienste van de organisatoren dat over het concept publiekelijk wordt gediscussieerd, hoewel `meer zakelijkheid' het debat niet zou schaden. Ook sprak zij kort met curator Achim Preiss en wenste hem `veel moed'.

Intussen heeft ook bondsdagpresident Wolfgang Thierse (SPD) zich in de heftige discussie gemengd. Hij wierp de organisatoren ,,West-Duitse arrogantie'' voor de voeten. Volgens Thierse zijn DDR-kunstwerken, waaronder zeker ook `afzichtelijke' schilderijen, zonder enig onderscheid te maken tentoon gesteld in samenhang met nazi-kunst.

Vorige week had de Sparkasse uit Leipzig haar schilderij van Hans-Hendrik Grimmling laten weghalen. De bank laat het schilderij van Grimmling onderzoeken op de vorming van paddestoelen. Het klimaat in het Gauforum, dat lange tijd leegstond, schijnt dermate slecht te zijn, dat sommige schilderijen schade dreigen op te lopen.

De kunstenaar Reinhard Stangl noemde de klimatologische omstandigheden in het Gauforum ,,catastrofaal''. Ook vond hij het onacceptabel dat propagandistische DDR-kunst en schilderijen van avant-gardistische DDR-kunstenaars dwars door elkaar zijn gehangen. In Weimar wordt volgens hem `cultuurkolonialisme' bedreven.

Inmiddels overweegt het museum, onder druk van de massale kritiek, het DDR-deel van de expositie aan te passen. Het heeft toegegeven `fouten' te hebben gemaakt. Overwogen wordt een deel van de DDR-kunst anders op te hangen zonder het concept van de expositie aan te tasten; ook wil men het publiek de mogelijkheid tot discussie bieden.