Ambtenaren EU gedaagd voor fraude

De demissionaire Europese Commissie heeft vorige week besloten twee hoge ambtenaren wegens wanbeleid voor een disciplinaire raad te dagen. Ontslag kan het gevolg zijn.

Het is de eerste keer dat een disciplinaire procedure tegen zulke hoge commissieambtenaren wordt aangespannen. Drie Eurocommissarissen hebben tot het laatste ogenblik geprobeerd om de procedure niet te laten doorgaan, waardoor de Commissie gedwongen was over de zaak te stemmen.

Eén van de betrokken ambtenaren is de huidige adjunct-directeur-generaal voor het Middellandse Zeegebied en Latijns-Amerika, Gomez-Reina. Hij is kabinetchef geweest van de Spaanse Eurocommissaris Marin, en bovendien hoofd van het humanitaire noodhulpprogramma Echo. Bij Echo is vorig jaar zowel fraude als overtreding van de administratieve regels ontdekt. Het betrof onder meer fictieve contracten ter waarde van 2,4 miljoen (bijna 5,3 miljoen gulden) voor hulp aan Bosnië. Het geld werd niet aan noodhulp besteed, maar gebruikt om het salaris te betalen van Commissiemedewerkers die officieel niet aangenomen mochten worden, zogenaamde duikboten. Het meeste geld verdween spoorloos.

De tweede ambtenaar die voor de disciplinaire raad moet verschijnen is een voormalige functionaris van het directoraat-generaal energie die in gebreke wordt gesteld wegens de uitvoering van het energie-programma Thermie. Wat hier misging, is nog niet duidelijk.

De Eurocommissarissen die zich hebben ingespannen om de ambtenaren uit de wind te houden zijn Marin, de Italiaanse Bonino en de Griek Papoutsis. Marin krijgt op 19 juli als vice-voorzitter de leiding van de demissionaire Europese Commissie. Op die dag wordt de huidige voorzitter, de Luxemburger Santer, lid van het Europees Parlement. Marin had tot 1995 het hulpprogramma Echo in zijn portefeuille. Dat is sindsdien overgenomen door de om haar directheid zeer populaire Bonino, die de fraude van meet af aan bagatelliseerde. De problemen die bij Echo zijn ontdekt, dateren overigens uit de tijd dat Marin voor noodhulp verantwoordelijk was. Papoutsis is bij de Europese Commissie verantwoordelijk voor het energiebeleid.

Bonino heeft de Zweedse Eurocommissaris Gradin herhaaldelijk verweten dat de onder haar ressorterende fraudebestrijding zich bij de Echo-affaire met een zaak bezighield die geen fraude was, maar alleen administratieve onregelmatigheden betrof. Een verantwoordelijke Commissieambtenaar, Onidi, die de opstelling van hulpfictieve contracten heeft toegegeven en nu vervolgd wordt door de justitie van Luxemburg, heeft verklaard dat Bonino hem had geïnstrueerd dat hij niet zonder haar toestemming met fraudebestrijders mocht praten. Het 'comite van wijzen', dat in maart de fraude-bestrijding door de Europese Commissie onderzocht, vond evenwel geen bewijs voor belemmering van het onderzoek door Bonino of Marin.

Binnen de Europese Commissie behoorde vorige week Eurocommissaris Gradin met haar voor het personeel verantwoordelijke Finse collega Liikanen tot degenen die, anders dan Bonino en Marin, vonden dat een disciplinaire procedure tegen hoge ambtenaren moest worden begonnen. Zowel Bonino als Marin hebben herhaaldelijk gezegd dat de Echo-affaire door Noord-Europese landen wordt gebruikt om Zuid-Europeanen in een kwaad daglicht te zetten.

De zaak, die aan het licht werd gebracht door het bureau voor fraudebestrijding van de Europese Commissie, Uclaf, heeft er mede toe geleid dat onder druk van het Europees Parlement een `comité van wijzen' het functioneren van de Commissie heeft onderzocht. Het rapport van de `wijzen' was in maart aanleiding voor de Commissie om af te treden.

Naar aanleiding van de affaire heeft het Europees Parlement geëist dat de organisatie voor fraudebestrijding wordt uitgebreid en onafhankelijker wordt van de Europese Commissie. De nieuwe organisatie, Olaf, die morgen begint, krijgt met 300 mensen een staf die meer dan twee keer zo groot is als het huidige bureau Uclaf. Olaf komt onder toezicht te staan van een raad die onafhankelijk is van de Commissie.