VVD als één man achter Dijkstal

De VVD begon gisteren een tweedaags congres. Na de nacht van Wiegel koestert de partij de eenheid. `Wiegel de aanleiding, maar D66 was de oorzaak.'

Er is applaus. Een waterval van applaus. Alleen is het applaus ongelijk verdeeld.

Voor Hans Wiegel is er zoiets als matig geklap, voor Frits Bolkestein gaat het naar hartstochtelijk en voor Hans Dijkstal is de hulde bijna ovationeel.

Tien dagen na de nacht van Wiegel is de de algemene ledenvergadering van de VVD een test voor de verhoudingen in de partij. En omdat het programma niet voorziet in een inhoudelijke discussie, moet de applausmeter uitkomst bieden.

De leden deden gisteravond wat van hen verwacht werd: zij schaarden zich als één man achter hun leider Hans Dijkstal. En Hans Dijkstal deed wat van hem verwacht mocht worden: hij accentueerde de eenheid van de partij. Geen rechtstreekse kritiek op Wiegel, wel een stevige aanval op D66. En de buitenwereld moest weten: de VVD is zonodig klaar voor verkiezingen.

Het was enig om te zien wat er aan de vergadering in het Rotterdamse World Trade Centre vooraf ging.

Rond zes uur 's avonds meldde Hans Wiegel zich: het jasje over de schouder, de sigaar in de borstzak en de onschuld bij de hand. Nee, hij kwam niet kijken hoe de stemming in de partij was, hij kwam gewoon luisteren, dat deed hij immers al sinds 1963, meldde hij de toegestroomde journalisten. Daarna is er een tête-a-tête met Hans Dijkstal. Niet in de binnenkamer, maar in het volle schijnsel van de camera's etaleren ze bij een kop koffie dat er tussen hen niets mis is.

Vervolgens is het dringen op de eerste rij. Wie krijgt de aandacht: de aanwezige ere-leden (van wie Wiegel er één is), het aanstaande ere-lid (dat Bolkestein heet) of de bewindslieden, die zich, demissionair of niet, op de voorgrond stellen.

En dan is daar opeens ook nog Bram Peper met zijn echtgenote en VVD-coryfee, Neelie Kroes. Ongemak en opwinding strijden bij de congresleiding om de voorrang. Als iedereen eenmaal zit, weet Wiegel Peper, zijn tegenspeler van vorige week, zijn buurman.

Hoe handelt de VVD de nacht van Wiegel daarna af? Voorzitter Hoekzema mag concluderen dat de partij ,,volwassen'' heeft gereageerd op de tegenstem van Wiegel en ,,niet is vervallen in verwijten naar personen''. En hij mag aankondigen dat de partijleiding gaat proberen om de positie van de Eerste Kamer tegenover het regeerakkoord vast te leggen. Ofwel de partijleiding gaat voorkomen dat in de toekomst senatoren op eigen houtje tegen het regeerakkoord ingaan.

En Hans Dijkstal, hij zegt de beslissing van Wiegel te ,,betreuren'' zonder de dissidente senator bij name te noemen . Maar duidelijk moet zijn: Wiegels tegenstem was slechts de aanleiding, maar D66 was voluit de oorzaak voor de val het kabinet. Het gedrag van de coalitiepartner noemt hij ,,ernstig en ,,buitenproportioneel'', het dient geen enkel doel en het schaadt het landsbelang. Geen congresganger die het daar niet mee eens is.

Tussendoor spreekt nog Frits Bolkestein, voormalig partijleider en kersvers erelid. Hij noemt Wiegel in het geheel niet, maar spreekt wel over kwaliteiten waarover liberale politici moeten beschikken. Zij moeten gespeend zijn van ijdelheid, wars zijn van naijver en persoonlijke teleurstellingen kunnen onderdrukken en ,,moeten doen wat in het belang is van de VVD.''