Mensenrechten?

HET LIJKT alweer eeuwen geleden dat Frits Bolkestein als een serieuze kandidaat gold voor een zetel in de Europese Commissie. Daartegen rees toen nogal wat oppositie van mensen die de oud-partijleider niet zuiver genoeg op de Europese graat achtten. Hij zou een Euro-scepticus zijn.

Dat sprak mij nu juist wel aan. Want op de wieken van het ongeremde eigen gelijk ontwikkelt Europa zich nu tot een zuivere bureaucratie, waarbij boven de ambtenaren geen enkel gezag meer staat. Geen koning, geen keizer, geen democratie. De commissie gedraagt zich als de mandarijnen onder een zwakke, zieke keizer. Dat eindigt altijd, en ook nu, bij nepotisme en geritsel in achterkamertjes.

Het Europees parlement, dat na al die jaren nog steeds nergens in wortelt, lijkt minder op een echt parlement dan op de hovelingencoterie in het Versailles van Lodewijk XIV. Het is, alle edele idealen ten spijt, nog altijd een gesloten groep mensen die ver weg van het straatrumoer vooral bezig is het eigen nest te stofferen en elkaar beentje te lichten. Een koddig bijverschijnsel van die hofcultuur is hoe Eurotoppers uit het egalitaire Nederland er alles aan doen om aan het koningshuis geparenteerd te raken. De katholiek Van den Broek bijvoorbeeld koppelde zijn dochter aan een protestants prinsje.

In zo'n ongestuurde omgeving kan een overtuigd en vasthoudend scepticus de boel eens flink doen doortochten. Dat is ook hard nodig, want de Brusselse ambtelijke regeldrift neemt zo langzamerhand wel heel onverkwikkelijke vormen aan. Nu, naast nuttige zaken, de gehaktbal en de rauwmelkse kazen zijn doodgereguleerd, moet ook het Internet van smetten vrij gemaakt worden. Zoals u al in deze krant heeft kunnen lezen heeft de Commissie daartoe op een conferentie in Brussel voorstellen gedaan die er niet om logen. Wie iets op het web wil zetten moet worden verplicht zijn site te laten keuren en van een label te laten voorzien. Een soort onbegrensde filmkeuring, waardoor onwelgevallige zaken naar duistere, voor velen onbereikbare hoeken verbannen kunnen worden.

Het gaat al grondig mis bij de reden dat Europa zich zorgen zegt te maken over het Internet. Zoals Marie-José Klaver in deze krant schreef: ``Tot dusver blijkt het in de praktijk onmogelijk om `schadelijke websites' met bijvoorbeeld tabaksreclame of naaktfoto's aan te pakken, omdat het niet om illegaal materiaal gaat.'' Maar dat is nu precies wat `legaal' betekent: dat je niet zomaar door een of andere commissie `aangepakt' kan worden. Respect voor de wet is de basis van elke geordende samenleving, maar dat duizenden jaren oude besef schijnt nog niet tot de eigengereide, en trouwens demissionaire, Europese Commissie doorgedrongen te zijn – of er is een verborgen agenda.

Tabaksreclame en naaktfoto's, en verder heeft men het nog over informatie over gevaarlijke sporten en nare beelden van oorlogsslachtoffers, dat zijn toch niet de voornaamste bedreigingen van de moderne mensheid? Je moet wel van heel hypocrieten huize komen om met voorbijgaan aan de wet op eigen houtje de internetgebruiker, of die nou kind is of volwassen, af te willen schermen van wat op elke straathoek en in elke kiosk en supermarkt in overvloed te vinden is. Het voorbeeld van integriteit dat Brussel en Straatsburg de burger geeft, is waarschijnlijk schadelijker. Ook dat doet vermoeden dat de bescherming van de Europese ziel niet de echte reden is van de in Brussel ontvouwde plannen.

De ware aap komt uit de mouw als blijkt dat de conferentie gesponsord werd door Microsoft, en dat het een onderonsje was van vooral grote multimediabedrijven als Bertelsmann, America Online en MTV. Die komen alleen als er geld te verdienen valt, en hebben weinig moeite om de kennelijk wat wereldvreemde Europese Commissie voor hun commerciële karretje te spannen. Want de deelnemende bedrijven zijn precies diegenen die momenteel alles in het werk stellen om de toegang tot het Internet vast in handen te krijgen, via zoekmachines, `portals', en software-systemen analoog aan de befaamde gewelds-chips in televisies. Wie de toegang beheerst kan immers tolhekjes plaatsen. tolhekjes waar miljarden mensen langs moeten, onder afdracht van geld of gegevens.

Alleen al dat keuringssysteem voor websites is een goudmijn. Want reken maar dat zo'n certificaat moet worden betaald. Wie weigert zich te laten certificeren wordt domweg door zoekmachines genegeerd, en zal niet worden doorgegeven door de meest gangbare browsers. Er wordt formeel niets verboden, maar sites zonder goedkeuring kunnen de facto wel sluiten. Ze worden letterlijk monddood gemaakt.

Je moet niet te gauw `1984' roepen en complotten zien, maar dat is wel degelijk waar we in dit geval mee te maken hebben. Het gaat hier om niets minder dan het exclusief overdragen van de beheersing van het misschien wel belangrijkste communicatiesysteem ter wereld aan een klein clubje particulieren die door niets anders gemotiveerd worden dan geldelijk gewin. Een wereldwijde licentie om uw zakken leeg te halen. Tegelijkertijd is het een keiharde frontale aanval op de vrijheid van meningsuiting. Willens en wetens. Want, en ik citeer Klaver nog even verder, meneer Rüdiger Dossow van de mensenrechtencommissie van de Raad van Europa meent: ``De Europese Conventie voor de Rechten van de Mens laat inperking van de vrijheid van meningsuiting door het bedrijfsleven toe. Alleen overheden mogen niet censureren.''

Een fijne opvatting, daar gaan je mensenrechten. Want meneer Dossow vergeet voor het gemak dat diezelfde overheden de wet moeten handhaven. De wet garandeert de vrijheid van meningsuiting, in de Europese Verklaring meer in het bijzonder ``de vrijheid om inlichtingen te ontvangen of te verstrekken''. De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens voegt daar nog aan toe ``door alle middelen en ongeacht grenzen''. Daarmee is het de verantwoordelijkheid van overheden inclusief de Europese Commissie om aanslagen als deze door het bedrijfsleven juist te verbieden.