Beleggers beter beschermd

De drieduizend effectenhandelaren, vermogensbeheerders, beleggingsadviseurs en -analisten worden getoetst op kennis en betrouwbaarheid en daarna opgenomen in een register van een nieuw kwaliteitsinstituut: DSI.

Een respectabel beroep? U denkt daarbij waarschijnlijk eerder aan uw notaris, dokter of pastoor, dan aan een effectenhandelaar, beleggingsadviseur of vermogensbeheerder. Voor een Amerikaan ligt dat anders. Het beroep effectenhandelaar/makelaar prijkt in de VS in de top vijf van meest gerespecteerde professies. Dat moet hier ook kunnen, hoopt een groep Nederlandse effectenorganisaties.

Op initiatief van de Amsterdam Exchanges (effecten- en optiebeurs), de Nederlandse Vereniging van Banken en de verenigingen van BeleggingsAnalisten, Hoeklieden, Market Makers Optiebeurs, Commissionairs en Zetelhouders AAT zal op 1 juli a.s. het Dutch Securities Institute (DSI) het licht zien. ,,Al ongeveer anderhalf miljoen Nederlanders doen minimaal tweemaal per jaar iets in effecten'', legt de tijdelijk directeur van DSI drs. Kees Scholtes het nut van het kersverse kwaliteitsinstituut uit. ,,Veel van die beleggers hebben geen tijd en kennis om hun effecten van nabij te volgen, waardoor ze op specialisten moeten vertrouwen. Om die reden wil DSI de kwaliteit van de effectendienstverlening versterken, verhogen en bewaken.''

De effectenbranche kent zo'n drieduizend effectenhandelaren, vermogensbeheerders, beleggingsadviseurs en -analisten. Tussen 1 juli en 31 oktober van dit jaar mogen zij zich door DSI laten toetsen op kennis en betrouwbaarheid. De echte `effectenboeven' worden uit de bedrijfstak gefilterd via vragen op het DSI-aanmeldingsformulier als: `Bent u de afgelopen acht jaar veroordeeld voor een misdrijf of voor overtreding van de Wet Economische delicten?' Daarnaast moet de werkgever een verklaring over de integriteit van effectenspecialisten afgeven. De specialisten die de aanmeldingstest doorstaan, moeten vóór 1 oktober 2002 een toets over integriteit afleggen en een workshop ethiek volgen. Daarnaast moeten ze hun effectenkennis permanent op peil houden.

Naast het bezit van kennis, ervaring en integriteit, moet de DSI-effectenspecialist te werk gaan volgens de DSI-gedragscode. `De belangen van de cliënt staan voorop', staat daarin. En: `De geregistreerde doet zorgvuldig onderzoek naar de financiële positie van zijn cliënt alvorens een beleggingsadvies te geven of een vermogensbeheerovereenkomst te sluiten. Uitgangspunten zijn de beleggingservaringen, beleggingsdoelstellingen en het risicoprofiel van zijn cliënt. Het advies is evenwichtig en deugdelijk gemotiveerd .... De geregistreerde zal verstrengeling van zijn eigen belangen met die van zijn cliënt voorkomen.'

Bovendien kunnen klanten die door een DSI-geregistreerde instelling of persoon niet volgens de regels zijn behandeld, hun beklag doen bij de klachten- en/of tuchtcommissie van DSI. De huidige klachtencommissie van de Amsterdam Exchanges (AEX) verhuist voor dit doel naar DSI. Het maakt voor klachten niet uit of een transactie op of buiten de effectenbeurs om plaatsvond en ook niet waar ter wereld de transactie is uitgevoerd. Ook werkgever en collega's kunnen onbetrouwbare DSI-geregistreerden `aangeven'. In het ergste geval wordt een `foute' effectenspecialist geroyeerd en uit het DSI-register verwijderd. Scholtes: ,,Dan heeft hij het moeilijk, want als DSI inderdaad een belangrijk keurmerk wordt, dan kan dat betekenen dat hij een ander beroep moet zoeken.'' Volgens Scholtes vindt de hele branche dat een grote vooruitgang ten opzichte van de huidige praktijk. ,,Iedereen ergert zich nu blauw wanneer een specialist die eruit gegooid wordt, omdat hij niet fit and proper is, elders in Nederland weer aan de slag kan.'' Al had de Vereniging van Effectenbezitters liever gezien dat effectenklanten met hun klachten bij de STE terecht zouden kunnen, omdat dat orgaan onafhankelijk staat tegenover effectenbranchebelangen.

Al is de belegger door DSI straks beter beschermd tegen slechte dienstverlening, het vergt wel enig initiatief om die bescherming optimaal te kunnen genieten. Altijd moet de effectenklant vooraf nagaan of zijn effectenorganisatie en/of adviseur bij DSI is geregistreerd. De registratie kan hij natrekken in vier DSI-registers: die voor effectenhandelaren, voor beleggingsadviseurs, voor vermogensbeheerders en voor beleggingsanalisten. Geregistreerden mogen op hun visitekaartjes vermelden in welk register ze zijn opgenomen, bijvoorbeeld in register IA. ,,Binnenkort gaan we ook met de verzekeraars en pensioenfondsen praten over eventuele aansluiting bij DSI'', zegt Scholtes. Dat kan volgens hem op langere termijn mogelijk de weg openen naar aansluiting van assurantietussenpersonen bij DSI, omdat ze ondermeer beleggingsverzekeringen en -hypotheken verkopen. Klanten kunnen informatie van DSI over personen en instellingen vanaf juli telefonisch of via het internet vergaren. Op de internetsite van DSI komt ook een lijst met meest gestelde vragen.

Wanneer een effectenspecialist in het register van DSI te vinden is mag de klant ervan uitgaan dat de instelling waarvoor deze man of vrouw werkt ook door de beugel kan bij de Stichting Toezicht effectenverkeer (STE). Het werkterrein van de STE beperkt zich nu tot banken en effecteninstellingen, maar het plan bestaat dit uit te breiden naar alle organisaties die in de effectenhandel actief zijn, dus ook verzekeraars en pensioenfondsen. De STE is bezig de informatieverstrekking aan particulieren via internet uit te breiden, maar bellen kan nog steeds.

Kan de belegger nu dus eindelijk rustig gaan slapen? ,,Wij bieden beleggers absoluut geen garanties'', moet Scholtes toegeven. ,,Anderzijds willen we zijn vertrouwen natuurlijk niet beschamen. Wij hebben daarom een aantal procedures die de belegger kan gebruiken om zichzelf te beschermen.'' Op termijn zal DSI volgens Scholtes leiden tot ,,minder ongelukken, minder klachten en een verhoogd aanzien van de effectenspecialist''. Toch kan de belegger volgens Scholtes nooit zonder het eigen oordeel. ,,Je moet nooit blind vertrouwen'', raadt hij aan. ,,Ook het bestaan van de tien geboden dwingt geen naastenliefde af.''

Informatie: Stichting Toezicht Effectenverkeer (STE) (020) 55 35 200, www.ste.nl; Dutch Securities Institute (DSI) (020) 62 01 274, www.stichting-dsi.nl (vanaf juli 1999)