Socialistisch meisje II

Adolf Hitler kende de geschiedenis: hij voerde het oude Duitse aanvalsplan van generaal Von Schlieffen niet half uit, zoals in 1914, maar helemaal: met een brede zwaai trok hij via het noorden Frankrijk binnen, waarbij hij ditmaal ook het neutrale Holland binnenviel.

,,Voor de meeste Nederlanders was oorlog iets onbestaanbaars'', vertelde Betsie Spanjer (83), die toen een wild politiek leven leidde. ,,In die eerste septemberweek van 1939 was ik op een feest aan de Herengracht. Vic van Vriesland, Jan Campert, de hele mik was er, en niemand praatte over de oorlog.''

Maar konden de Nederlanders eigenlijk iets anders dan het hoofd in het zand steken? Ze hadden geen enkele tank. De 300.000 militairen verplaatsten zich nog als de napoleontische troepen: te voet. De kanonnen werden nog door paarden getrokken. Er waren vijftien moderne bommenwerpers, zonder bommen. De legerleiding besefte dat iedere strijd hopeloos was, maar niemand anticipeerde op wat daarna te verwachten viel: een Duitse bezetting.

,,Het was zo'n mooie, lichte nacht, die 10de mei'', vertelde Betsie Spanjer. Ik stond met wat Amerikaanse journalisten op het dak van het Carlton-Hotel naar al die overvliegende Duitsers te kijken. `Babe, I think it is a real thing', zegt eentje. Een Hollandse journalist begint te snikken: `Verdomme, verdomme!' Ik zie me nog fietsen, in die vroege, stille stad. Piet Bakker van Het Volk scheurt langs: `Betsie, de show is on!' Naar Schiphol. Dat zal ik ook nooit vergeten: die koeienkoppen boven de ochtendmist. De wereld ging ten onder, en die koppen maar kauwen.''

    • Geert Mak