Ongeëvenaard bot

,,Met Gods hulp komen wij terug'', zei premier Benjamin Netanyahu gisteravond bij zijn afscheid van de politiek. ,,Bibi blijf!'', scandeerden honderden leden van het centrale comité van Likud in een grote congreszaal in Tel Aviv. Ze konden niet begrijpen dat de in hun ogen feilloze leider na het neerleggen van het leiderschap van Likud wegens zijn verkiezingsnederlaag tegen Ehud Barak ook zijn parlementszetel heeft opgegeven.

Netanyahu waarschuwde met een blik naar de toekomst dat te verwachten territoriale concessies van het komende bewind-Barak het voortbestaan van de staat Israel in gevaar zullen brengen. Met zijn beste retoriek presenteerde hij zich gisteravond alvast als Israels toekomstige redder in nood.

Toen de opiniepeilingen tijdens de verkiezingscampagne paniek in het Likud-hoofdkwartier veroorzaakten, bracht Netanyahu de moed op gemaakte fouten te erkennen. Maar van een diepgaand zelfonderzoek is tot dusverre niets gebleken en naar zijn optreden van gisteravond te oordelen zal dat ook wel uitblijven.

Netanyahu is in zijn slechts drie jaar durende regeerperiode gevallen over zijn politieke onervarenheid en onbetrouwbaarheid. De wet maakte hem tot Israels eerste premier met bijna presidentiële bevoegdheden. Maar hij heeft niet doorgrond dat kameraadschap in de Israelische samenleving, waar iedereen in de top iedereen door en door kent, het cement van de macht is. Met een ongeëvenaarde botheid heeft hij in zijn machtsspel zijn politieke medespelers genadeloos tegen elkaar uitgespeeld.

Geen Israelische leider ooit heeft in zo korte tijd zoveel persoonlijke vijanden gemaakt in zijn eigen partij als Netanyahu. Bij de kabinetsformatie begon het al met de vernedering van oorlogsheld Ariel Sharon, die tot het laatste moment niet wist hoe en of Netanyahu hem in zijn regering zou opnemen. Paradoxaal genoeg zou deze oude vos nu wel eens langer dan tijdelijk de nieuwe Likudleider kunnen worden. Het is waar dat de `prinsen', de elite, in Likud zich indertijd met tegenzin bij het leiderschap van Netanyahu neerlegden. De spanningen die al vroeg tot de uittocht van Dan Meridor, Benni Begin en Roni Milo uit Likud en de regering leidden, werden mede veroorzaakt door grote persoonlijke animositeit. Zij pikten de zigzaggende dictatuur van Netanyahu niet en gaven er de brui aan. Likud werd daardoor als partijmachine ontwricht. Zelfs met zijn retorische gaven heeft Netanyahu dat nooit goed weten te maken. In de stembus is hij daarvoor zwaar gestraft doordat Likud op het voor hem beslissende moment niet goed functioneerde.

In feite is Netanyahu het slachtoffer geworden van het imago van zijn leiderschap. Met zijn diepe stem en sterke uitstraling presenteerde hij zich als een soort Duce, terwijl hij als het erop aankwam geen beslissingen kon nemen. En als hij wel zijn handtekening zette, bijvoorbeeld vorig najaar onder het akkoord van Wye Plantation met de Palestijnen, dan vond hij altijd wel een of andere smoes om zich eraan te onttrekken. De Amerikaanse president Bill Clinton, de Egyptische president Hosni Mubarak, koning Hussein en Yasser Arafat zijn gek van hem geworden. Ze geloofden geen woord meer wat hij in het openbaar of achter gesloten deuren zei.

Netanyahu zoekt de schuld voor zijn nederlaag in de voortdurende hetze van de Israelische media tegen zijn persoon en politiek. Naarmate hij vaker kritiek vertaalde in karaktermoord, zetten de Israelische media zich scherper tegen hem af. De grote `communicator' zoals Netanyahu werd genoemd, verlaat de politiek omdat hij eigenlijk op geen enkel niveau kon communiceren, uitgezonderd solo vanaf het tv-scherm.