Nieuw offensief NMa

Het bedrijfsleven heeft ruim een jaar de tijd gehad om prijsafspraken en andere concurrentiebeperkende maatregelen te melden bij de Nederlandse Mededingingsautoriteit. De NMa richt haar aandacht nu vooral op sectoren die dat niet gedaan hebben.

De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) wil de macht van branche-organisaties doorbreken. ,,In het verleden werd de jaarlijkse ledenvergadering vooral gebruikt om af te spreken welke tarieven iedereen in de branche het komende jaar zou gaan hanteren en met hoeveel procent die konden worden verhoogd'', stelt NMa-directeur A. Kist. ,,Daarna dronken we samen een glas en gingen we met elkaar een mooi, rustig jaar tegemoet.''

Die tijd is wat Kist betreft voorbij. De Mededingingswet verbiedt kartels, horizontale prijsafspraken en andere concurrentiebeperkende maatregelen, die doorgaans in brancheverenigingen worden bekonkeld. ,,De leden van zo'n vereniging moeten voortaan onderling concurreren en nieuwe toetreders toelaten'', aldus Kist. De NMa gaat bijvoorbeeld streng toezien op zogeheten toetredingsdrempels: voorwaarden waaraan ondernemingen moeten voldoen om tot een branche toegelaten te worden. Te denken valt aan Bovag-dealers of ANVR-reisbureaus. ,,Zulke toelatingsdrempels moeten gebaseerd zijn op objectieve kwaliteitseisen, zodat iedere onderneming die daaraan voldoet vrij kan toetreden. Maar ze mogen niet gebruikt worden om nieuwkomers buiten de deur te houden. De tijd dat een branche-organisatie zo de markt kon dichttimmeren is afgelopen.''

Een aantal sectoren moest er het afgelopen jaar al aan geloven. Zo gingen prijsafspraken in de advocatuur en tussen dierenartsen door beslissingen van de NMa op de helling. ,,De toon is daarmee gezet'', aldus Kist. Nu bekijkt de mededingingsautoriteit liefst driehonderd aangemelde prijsafspraken in de gezondheidszorg. Huisartsen, apothekers, psychologen en oogartsen hebben, net als honderden andere bedrijfs- en beroepsgroepen, ontheffing aangevraagd om prijsafspraken te kunnen handhaven. De procedure die de NMA in de meeste gevallen hanteert is dat ze bekijkt in hoeverre zulke overeenkomsten stroken met de Mededingingswet. Op aanwijzing van de NMa worden die afspraken dan aangepast, zodat ze wel door de beugel kunnen. Tot een verbod door de NMa hoeft het dan meestal niet te komen. ,,De notarissen hebben op die manier eigener beweging de vaste tarieven afgeschaft.''

Kist constateert dat tussen de aangemelde concurrentiebeperkende afspraken een aantal sectoren schittert door afwezigheid. ,,Die krijgen als eerste onze aandacht.'' Zo is de NMa van plan onaangekondigd controles te gaan uitvoeren in onder meer detailhandel en agrarische sector. Verplichte minimale verkoopprijzen die concurrentie tussen winkeliers uitschakelen gaan wat Kist betreft op de helling, net als prijsafspraken in de land- en tuinbouw. Kunstmatig hoge prijzen, die leiden tot monopoliewinsten, zijn in strijd met de Mededingingswet.

De NMa is van plan om ook in het midden- en kleinbedrijf op zoek te gaan naar concurrentiebeperkende samenwerkingsverbanden. Volgens Kist is de NMa echter niet van plan om in het MKB naar de letter van de Mededingingswet te handelen. ,,Afspraken tussen kleine ondernemers kunnen best concurrentiebeperkend zijn, maar als dat betekent dat MKB'ers zo samen een geduchte concurrent vormen van grote spelers in hun sector, werken zulke afspraken alleen maar concurrentiebevorderend'', aldus Kist. ,,En dan mag het.''