`Meer kans op paleiscoup'

De aanklacht tegen Miloševic vergroot de kans op een paleiscoup in Belgrado. Als zo'n coup slaagt, breekt een periode van chaos en geweld aan.

,,De aanklacht stelt Miloševic en de vier anderen persoonlijk verantwoordelijk en dat is goed. Het is goed voor de toekomst van Servië dat er een onderscheid gemaakt wordt tussen collectieve verantwoordelijkheid en persoonlijke verantwoordelijkheid. Dat is de enige manier om de wonden van de afgelopen tien jaar te helen.''

Dat zegt Stojan Cerovic, een prominente onafhankelijke Servische waarnemer, op het nieuws over de aanklachten van het Joegoslavië-tribunaal. In Belgrado schreef hij onder andere voor het onafhankelijke weekblad Vreme. Een maand geleden week hij uit naar Boedapest, net als duizenden Serviërs, die van de Hongaarse hoofdstad een nieuw soort Casablanca maken: toevluchtsoord voor wie om politieke, economische of persoonlijke redenen weg wil uit de oorlog.

Cerovic denkt dat met de aanklacht de kansen stijgen op een paleisrevolutie in Belgrado. ,,Het leger en de politie zien Miloševic een uitzichtloze weg van totale zelfvernietiging kiezen. Niet iedereen wil tot het bittere einde meegaan. Na deze aanklacht is er geen uitweg meer. Verschillende mensen zullen proberen het zinkende schip te verlaten of Miloševic op een zijspoor te zetten.'' Over de kansen van de democratische oppositie na het verdwijnen van Miloševic is Cerovic somber. ,,Na Miloševic krijgen we een lange periode van instabiliteit met veel politiek geweld. In de eerste tijd zal niemand erin slagen een stevige machtsbasis te creëren. Zeker niet de democratische oppositie. Het zal gaan tussen de radicale Serviërs van Šešelj, Draškovic en de zijnen en de mensen die nu nog in de partijen van Miloševic en zijn vrouw zitten. Die zijn nu nog trouw aan hun leider, maar zodra Miloševic weg is zullen ze in een enorme machtsstrijd verwikkeld raken. En dat gaat niet eens om geld en rijkdom, maar puur om de macht.''

Cerovic benadrukt het grote belang van de aanklacht. ,,Servië kan niet verder als er geen recht wordt gesproken.'' Maar de politiek speelt ook mee, beseft hij: ,,Ik zou willen dat de Serviërs hier achter zouden staan. Maar zolang er ook maar de schijn is dat dit tribunaal deel uitmaakt van het grote spel rond deze oorlog, zal dat niet gebeuren.''

Die schijn wordt vooral gewekt door het moment van de aanklacht. De aanklachten tegen de Bosnische Serviërs Karadzic en Mladic waren pas na vier jaar rond. De oorlog in Kosovo is twee maanden aan de gang en onvoldoende gedocumenteerd. ,,Er zijn bijna geen journalisten in Kosovo, er zijn geen onafhankelijke bronnen. Ik twijfel er niet aan dat er op grote schaal wreedheden zijn gepleegd, maar als je dit vergelijkt met Bosnië, dan komt het te vroeg'', zegt Stojan Cerovic.

Hij vindt het ook merkwaardig dat Miloševic alleen voor Kosovo wordt aangeklaagd. Het tribunaal had allang een aanklacht rond kunnen hebben tegen Miloševic voor zijn aandeel in de oorlog in Bosnië. ,,Dat is niet gebeurd omdat hij het Dayton-vredesverdrag heeft getekend. En dat is voor mij het bewijs dat dit tribunaal niet helemaal onafhankelijk is.''

Miloševic zelf zal de aanklacht zien als het laatste bewijs dat de wereld tegen hem en de Serviërs samenspant, meent Cerovic. ,,Ik verwacht dat hij totaal paranoïde zal reageren in een combinatie van angst en woede. Zeer vijandig tegenover alles wat met het buitenland te maken heeft, tegenover alles wat hij als vijandig beschouwt. Hij zal waarschijnlijk proberen een crisis te veroorzaken in Montenegro en een einde maken aan de macht van [de Montenegrijnse leider] Djukanovic die hij als verrader beschouwt.'' Miloševic heeft volgens Cerovic een zeer merkwaardig zelfbeeld, hij vindt zichzelf eigenlijk veel te aardig en veel te subtiel voor deze wereld. ,,Nu zal hij zichzelf geen enkele beperking meer opleggen. Hij is een diepgestoorde gokker en gaat nu zijn allergrootste spel spelen. Hij is er al in geslaagd om als eerste in de geschiedenis in oorlog te raken met de NAVO. Het eindspel wordt de bekroning van zijn carrière.''

Tekst aanklacht www.nrc.nl/Links