Zwakke finale met een apotheose om nooit te vergeten

Zelden kreeg een Europa-Cupfinale zo'n bizarre ontknoping als de laatste van deze eeuw. In de 90ste en 93ste minuut boog Manchester United een 1-0 achterstand om in een voorsprong. De klap van de gelijkmaker was eigenlijk al fataal voor het onthutste Bayern München, dat bij een hoekschop de organisatie in de verdediging verwaarloosde en daardoor de nekslag kreeg toegediend. Ontgoocheld lagen de Duitsers na afloop minutenlang op het gras. Carsten Jancker, de directe tegenstander van Jaap Stam, was een van de ontroostbare spelers die minutenlang huilde.

Manchester United versloeg de ploeg uit Beieren met zijn eigen wapens. Het had gestreden tot de laatste snik. ,,Hoewel we met een benauwd gevoel steeds naar de klok keken, bleven we erin geloven. We hebben dit seizoen vaker in de slotfase een achterstand goed gemaakt. Zoals in de FA Cup tegen Liverpool. We wisten wat ons te doen stond. Toen Beckham de corner nam waaruit het winnende doelpunt ontstond ging iedereen massaal naar voren'', zei Stam.

Manchester United haalde voor de derde keer binnen tien dagen een grote prijs binnen. Voor de poorten van de hel werd in Barcelona de `treble' (eerder behaald door PSV, Ajax en Celtic) voltooid. Nog wel op de negentigste geboortedag van wijlen clubpatriarch Sir Matt Busby. Stam speelde ondanks zijn achillespeesblessure de hele wedstrijd. De pijn moest hij verbijten, want pijnstillers helpen niet tegen deze kwetsuur. De laatste competitiewedstrijd, waarin de Mancunians de landstitel wonnen, had hij niet meegedaan. In de FA Cup Final van zaterdag, die het team van trainer Alex Ferguson tegen Newcastle United in zijn voordeel besliste, speelde hij een kwartier mee. Toen Stam die test doorstond wist hij dat hij de finale van de Champions-League zou spelen.

De laatste prijs spreekt bij Stam het meest tot de verbeelding. ,,Als vanaf volgend jaar de Champions League wordt uitgebreid is de kans dat je die nog eens wint alleen maar kleiner geworden. Er zijn sowieso weinig Nederlandse voetballers die kunnen zeggen dat zij de Europa Cup 1 hebben gewonnen.'' Stam deelde dan ook volop in de euforie. Met reservedoelman Raimond van der Gouw vierde hij op het veld een apart feestje waarbij de Cup van hand tot hand ging.

Stam grappend: ,,Eigenlijk kan ik mijn schoenen nu wel aan de wilgen hangen. Zo'n seizoen als deze maak ik waarschijnlijk nooit meer mee.'' Maar dan serieus: ,,Het is wel zwaar geweest. In het begin moest ik fors omschakelen omdat het tempo in de Premier League veel hoger ligt dan in de eredivisie. Nu ben ik toe aan vakantie want mijn achillespees heeft rust nodig.''

De Champions League-finale in Camp Nou, waar de 90.000 voornamelijk Duitse en Engelse toeschouwers bijna de geluidsbarrière doorbraken, haalde zelden een hoog niveau. Van verzorgde opbouw was vaak geen sprake. Lukraak werden ballen naar voren geknald, of indien noodzakelijk over de zijlijn. Veel loopvermogen en kracht, weinig tactisch vernuft. Op het middenveld vormden Stefan Effenberg en David Beckham, die door de schorsing van Keane als spelmaker opereerde, de enige uitzonderingen. Zelfs een creatieve voetballer als Ryan Giggs beperkte zich op de voor hem vreemde rechtervleugel vaak tot het geven van voorzetten. Stam maakte zich er niet druk over. ,,Als je over vijftien jaar hierop terugkijkt, weet niemand dat meer. Het gaat om winnen, niet om mooi spelen. Je komt met deze trilogie in de geschiedenisboeken en dat geeft een bijzonder gevoel.''

Stam ontkende dat hij de muur voor het doel van Schmeichel onbedoeld uiteen dreef bij het doelpunt van Bayern München. Het was Bayern-speler Markus Babbel die het vergrootte voor specialist Mario Basler. De middenvelder kon vervolgens de bal fraai in de hoek krullen. Dat was al in de zesde minuut. Daarna nam Manchester United het initiatief, maar kansen leverde dat nauwelijks op. De spitsen Yorke en Cole kregen geen voet aan de grond bij de Duitse verdedigers, van wie vooral de Ghanees Kuffour ijzesterk speelde.

Pas na rust kreeg Blomqvist, die op de linkerflank speelde waar Giggs normaal zijn rushes maakt, een mogelijkheid. Hij schoot de bal dicht bij het doel over. In de 67ste minuut besloot coach Ferguson zijn superreserve Teddy Sheringham in het strijdperk te brengen voor de kleurloze Blomqvist. Beckham ging naar de rechterflank en Yorke zakte wat meer terug naar het middenveld. ,,Je moet risico's durven nemen'', zei Ferguson later. Aanvankelijk leverde die offensievere aanpak slechts kansen op voor Bayern München. Invaller Scholl schoot op de paal na een solo van Basler. En Jancker raakte de lat met een omhaal. Bayern waande zich al in de hemel.

Maar in de slotfase stortte de wereld in voor de Duitsers. Een mislukt schot van Giggs werd door Sheringham verlengd: 1-1. En uit een corner van Beckham was het weer Sheringham die goed inkopte waarna invaller Solskjaer een golden goal maakte binnen de reglementaire speeltijd. ,,Solskjaer scoort zijn hele leven al. Het was geen moeilijke beslissing om hem te laten invallen voor Cole'', stelde Ferguson later. Hij had niet meer gerekend op een overwinning. ,,Het enige wat je in zo'n situatie kunt doen is bidden.''

Bayern-coach Ottmar Hitzfeld slaagde er niet in zijn huzarenstukje van twee jaar geleden, toen hij met Borussia Dortmund de finale van Juventus won, te herhalen. Hitzfeld sprak over een dramatische slotfase. ,,De gelijkmaker werkte verlammend. Over een paar dagen zullen we pas beseffen wat er in de extra tijd gebeurde. Ik hoop dat de klap niet te hard is aangekomen. Wij willen volgende maand ook de Duitse beker nog winnen. Zo is voetbal nu eenmaal. De wedstrijd is pas afgelopen als de scheidsrechter voor de laatste keer heeft gefloten.''