Zorgen Arbeidsvoorziening zijn voorlopig niet voorbij

Het rommelt bij Arbeidsvoorziening in de aanloop naar haar privatisering en opsplitsing. Het bestuur vreest verlies van middelen, werknemers vrezen voor hun baan.

,,De situatie zal nog wel een tijdje zorgelijk blijven'', zei demissionair minister De Vries (Sociale Zaken) gistermiddag in de Tweede Kamer, toen onder anderen D66'er Bakker hem ondervroeg over de nijpende financiële situatie bij de arbeidsbureaus.

,,In een tijd dat er zoveel kansen liggen op de arbeidsmarkt, functioneert Arbeidsvoorziening slecht'', constateerde Bakker, die zich afvraagt of de overheid gemeenschapsgeld in een organisatie moet blijven steken die niet effectief werkt. De Vries antwoordde dat hij strak de hand houdt aan de financiën bij Arbeidsvoorziening. Maar pas in 2001 zal de balans van de arbeidsvoorziening blijk geven van een gezonde financiële positie, aldus de bewindsman.

Het Centraal Bestuur Arbeidsvoorziening (CBA) haast zich intussen te verklaren dat het allemaal wel meevalt. Het gisteren gepubliceerde jaarverslag laat over 1998 een een winst van 16,8 miljoen gulden zien, op een begroting van 1,8 miljard. Het is echter aan een buitengewone bate te danken dat het CBA niet in de rode cijfers zit. Het resultaat uit normale bedrijfsvoering is 53 miljoen negatief. Om de begroting op orde te krijgen moeten de arbeidsbureaus banen schrappen in de staf.

Bestuurster J. Smit van de vakbond AbvaKabo FNV is er niet gerust op dat het banenverlies beperkt blijft tot staffuncties. ,,Ons is al eerder duidelijk geworden dat bij de arbeidsbureaus binnen een paar jaar 500 arbeidsplaatsen zullen verdwijnen.'' Het CBA erkent dat wordt gewerkt aan het opzetten van een flexibeler personeelsbestand. ,,We willen een harde kern van vaste medewerkers, met daar omheen een flexibele schil van mensen, aan wie we niet voor langere tijd gebonden zijn'', aldus de woordvoerder. Gedwongen ontslag is uitgesloten, verzekert hij.

Smit constateert dat werkplekken die leeg komen al een hele tijd niet meer worden opgevuld. ,,Dat leidt tot hogere werkdruk onder het personeel, dat toch al gebukt gaat over grote onzekerheid over de toekomst.''

Die zorgen zijn niet van vandaag of gisteren. Het CBA weet al langer dat haar arbeidsbureaus voor ingrijpende veranderingen staan. De eerste stap is de afschaffing van de `gedwongen winkelnering' van gemeenten en uitkeringsinstanties, zoals Gak en GUO/Cadans, die hun zogeheten reïntegratiebudgetten (om uitkeringsgerechtigden weer aan werk te helpen) nu nog bij de arbeidsbureaus moeten besteden. Gemeenten en uitvoerders zijn volgend jaar echter vrij dit geld te besteden bij andere bemiddelaars, zoals uitzendbureaus.

Als alle gemeenten hun budget weghalen bij de arbeidsbureaus, lopen die daardoor 500 miljoen gulden mis. Het CBA acht dit niet erg waarschijnlijk, maar verwacht evenmin al zijn huidige klanten vast te kunnen houden. ,,Ook al zijn gemeenten nu best tevreden over onze dienstverlening, ze zullen gewoon eens een keer wat anders proberen. Zo gaat dat nu eenmaal bij aanbestedingen.''

Vooruitlopend op volledige privatisering verzelfstandigt het CBA zijn reïntegratiebedrijf dit jaar alvast in de boeken. Binnen enkele jaren worden de arbeidsbureaus volledig opgeknipt. Het reïntegratiebedrijf, waaronder de Centra voor Vakopleiding, wacht volledige privatisering. De `basisdienstverlening' van de arbeidsbureaus – vraag en aanbod op de arbeidsmarkt registreren en bij elkaar brengen – wordt ondergebracht bij 220 nog op te richten publieke uitkeringsloketten, de Centra voor Werk en Inkomen. De commerciële activiteiten van de arbeidsbureaus zijn eerder al ondergebracht bij ASV Diensten, een nog weinig vruchtbaar verbond van Arbeidsvoorziening en de uitzendbureaus Start en Vedior.

Vorig jaar trof het CBA een reservering van 100 miljoen gulden voor te verwachten reorganisatielasten. Ook dit jaar zet het bestuur daar geld voor opzij.