Vertrouwen D66 in VVD geschonden

Minder luchthartige fractieleden wijzen erop dat de informatieronde, ook los van het Bijlmerdebat, geen gelopen race is. Weliswaar hebben de fractieleiders gisteren een belangrijke hobbel genomen door af te spreken dat zij het regeerakkoord intact laten. Zij zullen alleen praten over hoofdstuk VII, `Kwaliteit van bestuur', dat volop vage zinnen bevat die in gesprekken met de informateur nader kunnen worden uitgewerkt.

D66 blijft intussen nog zitten met een minder pragmatisch probleem. Het eist ,,garanties'' dat de VVD zich voortaan zal gedragen als ,,betrouwbare coalitiepartner''. D66-leider De Graaf verlangt van zijn collega Dijkstal de harde toezegging dat ook de nieuwe VVD-senaatsfractie zichzelf gebonden voelt aan het regeerakkoord. Dat is des te belangrijker nu die paarse meerderheid in de Eerste Kamer is geslonken tot het absolute minimum van 38 zetels. Tegelijkertijd weet De Graaf dat VVD-leider Dijkstal die garantie niet expliciet kan geven: het staatsrecht en praktische bezwaren van interne, liberale VVD-cultuur verzetten zich daartegen. Het is dan ook vooral een uiting van diep geschonden vertrouwen tussen D66 en VVD.

Zakelijke verschillen van inzicht zijn er bovendien nog volop. PvdA en D66 hebben er oren naar het correctief referendum bij gewone wet te regelen. Juridisch gezien zou het dan niet bindend kunnen zijn, maar in de praktijk zou het wel zo kunnen uitwerken. De VVD voelt daar vooralsnog niets voor.

Afspraken over een aangepast kiesstelsel en het functioneren van de Eerste Kamer zijn op het eerste gezicht minder politiek beladen. De gesprekken over de positie van de senaat zijn van een andere orde. De Tweede-Kamerfracties zouden daaraan graag willen tornen. Maar als het op echte ingrepen aankomt, dan komt ook daar de grondwet weer in beeld — en dus de tweederde meerderheid van diezelfde Eerste Kamer.

[Vervolg vanpagina ] Optimistische fractieleden zeggen dat de gesprekken bij de informateur verder rimpelloos kunnen verlopen als het Bijlmerrapport eenmaal van tafel is. Wel wordt van de informateur verwacht dat hij bereid is de coalitiepartners zeker tot eind volgende week aan de praat te houden. Niemand wil eerst het kabinet lijmen om het vervolgens weer onmiddellijk in de Tweede Kamer aan flarden te laten schieten.