`Tijdbom onder WTO door gebrekkige regels'

Morgen aanvaardt Marco Bronckers het hoogleraarschap WTO-recht in Leiden. De advocaat met ervaring in Europa en de VS uit een waarschuwing.

De kwaliteit van de regels van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) moet sterk worden verbeterd, anders zal het mechanisme voor geschillenbeslechting onwerkbaar worden. Daarmee zou een ,,tijdbom'' onder de WTO worden gelegd. Deze waarschuwing uit de Nederlandse handelsjurist Marco Bronckers, die morgen aan de Universiteit Leiden als hoogleraar de leerstoel in WTO-recht aanvaardt.

Hij noemt het handelsgeschil tussen de EU en de VS over Amerikaans vlees van met groeihormonen behandelde runderen. De EU wil de import tegenhouden om redenen van volksgezondheid.

De in Brussel werkzame Bronckers (43) is als advocaat meermalen opgetreden in geschillenprocedures bij de WTO. Eerder deze maand werd hij benoemd als lid van een kleine Permanente Groep van Experts van de WTO.

Indien de EU en de VS het conflict over hormoonvlees de komende weken niet onderling kunnen oplossen, mag Washington van de WTO sanctiemaatregelen treffen. Hierbij kan ook de export van Nederlandse tomaten naar de VS worden getroffen. Volgens Bronckers kunnen de tomatentelers dan bij de EU een schadeclaim indienen. ,,Als de EU een politieke keus maakt door een WTO-uitspraak naast zich neer te leggen, gaat het niet aan de gevolgen bij individuen neer te leggen'', zegt hij.

Volgens Bronckers worden dit soort conflicten in de hand gewerkt, doordat sommige WTO-regels ,,vage compromissen'' zijn. Hierdoor kunnen partijen bij geschillenbeslechting voor onaangename verrassingen komen te staan. Dit risico neemt volgens Bronckers bij een nieuwe ronde van onderhandeligen over handelsliberalisering toe, omdat onderwerpen als milieu, mededinging en investeringen ingewikkeld zijn en raken aan de nationale soevereiniteit van landen. Handelsministers praten in november in Seattle over een dergelijke 'millenniumronde'.

,,Het gaat niet meer over louter handelstarieven'', onderstreept Bronckers. ,,Als de WTO-landen er in onderhandelingen over handelsliberalisering op bepaalde punten niet uitkomen, is het beter met elkaar af te spreken dat over zulke punten niet kan worden geprocedeerd bij de WTO. Men sluit dan een agreement to disagree.'' Ook al is dat volgens hem bijna ,,tegennatuurlijk'' voor succesvolle onderhandelaars.

Hij wijst op een groot verschil tussen de WTO en bijvoorbeeld de EU. ,,De WTO is geen supranationaal orgaan, maar een samenwerkingsverband. Deze internationale samenwerking wordt in gevaar gebracht, indien rijpe en onrijpe onderwerpen bij elkaar worden gebracht.''