Nieuwe Russische regering een schip vol ruziënde kapiteins

De nieuwe regering van Rusland is nog voor haar formele aantreden een slangenkuil van van ministers die elkaar compententies betwisten.

De nieuwe premier van Rusland is nauwelijks een primus inter pares. Generaal Sergej Stepasjin, premier sinds een week, liet zich vanmorgen bij de presentatie van zijn nieuwe kabinet flankeren door twee adjudanten, die allebei de supervisie van Ruslands economische beleid opeisen.

Een van deze twee kapiteins op het kapseizende economische schip, Nikolaj Aksionenko, probeert onverbloemd de premier naar de kroon te steken. ,,Wie is de baas in de Russische regering?'' vraagt de Izevstija zich af bij een foto van de politiecommandant-annex-premier Stepasjin en zijn ,,eerste vice-premier'' Aksionenko, tot voor kort minister van Spoorwegen en bijgenaamd ,,de conducteur''. Deze huisvriend van de familie Jeltsin zou naar voren zijn geschoven om de belangen van het Kremlin en die van de steenrijke intrigant Boris Berezovski, veilig te stellen.

Op de vraag wiens slippen hij draagt, antwoordde Aksionenko gisteren in de derde persoon enkelvoud: ,,Aksionenko is een man van de staat.'' Zonder met zijn ogen te knipperen claimt hij door Jeltsin persoonlijk belast te zijn met het runnen van de Russische economie. Kremlin-watchers lijken het erover eens dat de onnavolgbare president hem aanvankelijk als premier wilde hebben. Zijn kandidatuur werd twee weken geleden in eerste instantie al na een half uur weer ingetrokken (als zijnde ,,een foutje'') ten gunste van die van Stepasjin. Volgens de pers omdat de altijd dwarsliggende Doema ,,wel een politiegeneraal maar geen treinconducteur'' als regeringsleider zou accepteren.

Sinds hun dubbelbenoeming als premier en waarnemend premier (in beide gevallen per decreet op 12 mei, de dag dat Jeltsin de regering-Primakov naar huis stuurde) treedt Stepasjin op de voorgrond, terwijl de grijsgekuifde Aksionenko door de wandelgangen van de macht sluipt. Maandag dook hij op in de badplaats Sotsji aan de Zwarte Zee, waar Jeltsin voor een tweeweekse kuur was neergestreken. Incognito, onaangekondigd en zonder escorte, maar wel precies op tijd voor de besprekingen tussen de premier en president over de samenstelling van het kabinet.

Duidelijk was dat Stepasjin als regeringsleider een andere superminister voor Economische Zaken in gedachten had: de liberale minister van Financiën, Michail Zadornov. Hoewel pas 36 jaar is hij een bekend en betrouwbaar gezicht voor het IMF – de enige instantie die Rusland met nieuwe kredieten voor het dreigende bankroet kan behoeden. Na een lange sessie in Sotsji leek hij zijn zin te krijgen: Zadornov mocht zich net als Aksionenko ook ,,eerste vice-premier'' noemen en kreeg ook de verantwoordelijkheid voor het economische beleid. Niettemin: de ex-spoorwegminister verklaarde onverwijld dat Zadornov wel aan hem diende te rapporteren.

Dinsdagavond leken Aksionenko en zijn belangrijkste lobbyist, de oligarch Berezovski, de taken van Zadornov afdoende te hebben uitgehold: vanuit zijn vakantieverblijf vaardigde Jelstin een oekaze uit die Zadornov, een bekwaam vakman zonder de juiste politieke connecties, van zijn portefeuille Financiën beroofde. Hij zou alleen de IMF-onderhandelingen mogen voeren, en verder niets.

Maar Zadornov knokte terug, dreigde met ontslag, en in de loop van woensdag zag het staatshoofd zich genoodzaakt zijn vakantie te onderbreken en terug te keren naar Moskou. Wilde taferelen volgden, waarbij de Russische tv-ploegen in vliegende vaart achter Stepasjin aanscheurden naar het vliegveld, waar hij een onderhoud met Jeltsin had.

Vervolgens verplaatste het mediacircus zich naar het Dynamo-stadion, waar de premier met zijn waakhond Aksionenko aan zijn zijde een voetbalwedstrijd bijwoonde. Maar Stepasjin zat nog niet op de VIP-tribune, of daar rinkelde zijn mobiele telefoon. Of hij onmiddellijk naar Jeltsins residentie bij Moskou, Gorki-9, wilde komen voor overleg met de president. Ditmaal lukte het Aksionenko niet om via de achterdeur naar binnen te glippen, en Jeltsin besloot om de bevoegdheden van Zadornov toch uit te breiden.

Onder wiens invloed? Het hardnekkigste gerucht wil: onder invloed van de vroegere minister van Privatisering, vice-premier en schuldenonderhandelaar Anatoli Tsjoebais, de kampioen van het Russische roverskapitalisme en een gezworen vijand van Boris Berezovski.

Voor de kabinetszitting van vanmorgen probeerde premier Stepasjin de kemphanen links en rechts van hem nog uit elkaar te houden met slappe arbitrage. ,,Aksionenko is de eerste eerste vice-premier'', zei hij, tot ongeloof van de commentatoren van de Russische kranten. Volgens het zakenblad Kommersant is Stepasjin, alom getypeerd als de nieuwe sterke man, nu al een willoze boksbal van Ruslands oligarchen geworden.