HOOFDROLSPELERS

Sinds het aftreden van president Soeharto kent de Indonesische politiek andere hoofdrolspelers. Correspondent Frank Vermeulen schetst vijf van hen:

WIRANTO

Bevelhebber van de Indonesische strijdkrachten en minister van defensie maar ook wel `waarnemend vice-president' genoemd, omdat hij nimmer wijkt van de zijde van president Habibie. Was onder meer persoonlijk adjudant van oud-president Soeharto, wat hem in de ogen van veranderingsgezinden `verdacht' maakt. Welwillenden schrijven het falen van de strijdkrachten tijdens bloedige incidenten in Ambon, Oost-Timor en West-Kalimantan eerder toe aan onmacht dan aan onwil. Maar generaal Wiranto's weigering hoge officieren te vervolgen, die zich schuldig hebben gemaakt aan schendingen van de Rechten van de Mens, roept twijfel op over zijn streven naar normalisering van de taak van de strijdkrachten. Toch staat hij bekend als een van de militaire leiders die professionaliteit in het vaandel voeren, lees: die vinden dat er een eind moet komen aan de inmenging van het leger in politieke aangelegenheden. Wiranto figureert op de lijstjes van verscheidene politieke partijen als presidentieel kandidaat, mits hij zijn militaire functie neerlegt.

Is een niet onverdienstelijk zanger.

RAIS

Politiek wetenschapper, was tot voor kort leider van Muhammadiyah, de in omvang tweede grootste islamitische organisatie van Indonesië, die zijn aanhang vooral vindt bij de stedelijke moslims. Zij zijn wat rechter in de leer dan de concurrerende Nahdlatul Ulama van Gus Dur, waarvan de aanhang zich vooral in rurale gebieden bevindt. Rais was de zelfbenoemde leider van de `reformasi'-beweging, die vorig jaar mede leidde tot de val van Soeharto. Hij bevindt zich echter voortdurend tussen twee polen van zijn achterban: de meer fundamentalistische moslims en wereldse stedelijke intellectuelen. Het gevolg is een onnavolgbare zigzagkoers zoals de afgelopen weken bleek, toen hij eerst een verbond sloot met de `reformisten' Megawati en Gus Dur en een paar dagen later ook met `Verenigde Ontwikkelingspartij' (PPP) die over het algemeen geplaatst wordt in het behoudende kamp. Hij is onlangs tot hoogleraar bevorderd aan de Gajah Mada universiteit in de Midden-Javaanse stad Yogyakarta.

WAHID

Abdurrahman Wahid alias Gus Dur is de leider van de grootste moslimorganisatie van Indonesië, de 30 miljoen leden tellende Nahdlatul Ulama. Wordt meestal beschouwd als iemand die veel invloed kan uitoefenen op het lot van zijn land, een kingmaker. Zijn slechte gezondheid, hij is onder meer zeer slechtziend, zorgt ervoor dat hij zelf meestal niet als een toekomstig leider van Indonesië wordt beschouwd. Het is echter niet uitgesloten dat hij zulke ambities heeft, gezien zijn recent bezoek aan de Verenigde Staten voor een (plastische) oogoperatie. Wahid geldt als een groot humanistisch denker, die weigert Islam te gebruiken voor politieke doeleinden. Twijfels over zijn integriteit rezen tijdens de campagnes voor de parlementaire verkiezingen in 1997 toen hij samen met Siti Hardiyanti (`Tutut') Rukmana, de oudste dochter van Soeharto, op tournee ging. Vorig jaar ontmoette hij bovendien driemaal de inmiddels afgezette Soeharto om (vergeefs) te komen tot een verzoening. Hoewel hij persoonlijk vooral in Oost-Java als een halfgod wordt vereerd, is de achterban van Nahdlatul Ulama politiek sterk verdeeld.

MEGAWATI

De oudste dochter van de eerste president van Indonesië, Soekarno, is om twee redenen zeer geliefd. De eerste is eenvoudig omdát ze de dochter is van Soekarno die vooral op het platteland van Java inmiddels een haast mythische status heeft verworven. Veel Javanen geloven niet dat de eerste president van Indonesië echt dood is, dat hij nog altijd woont in zijn paleis in Bogor. Megawati Soekarnoputri speelt op dat sentiment in door regelmatig in toespraken te verwijzen naar `gesprekken' die zij met haar vader voert. Een tweede reden voor haar populariteit ligt in haar verzet tegen oud-president Soeharto. Deze probeerde haar terzijde te schuiven, maar ondanks alle druk bleef zij volharden in het leiderschap over haar partij, de Partai Demokrasi Indonesia (PDI), die vorig najaar werd omgedoopt in PDI-Perjuangan: de Strijdende PDI. Gerechtigheid, economisch herstel, educatie en strijd tegen corruptie staan hoog op het boodschappenlijstje van deze Huisvrouw-in-de-Politiek, zoals zij wel wordt aangeduid. Getwijfeld wordt aan haar politieke ervaring. Leunt zwaar op haar adviseurs, die vraagtekens zetten bij haar neiging te steunen op overlopers uit het leger en regeringspartij Golkar.

HABIBIE

Huidig president en onlangs door regeringspartij Golkar naar voren geschoven als presidentieel kandidaat. Was van kindsbeen af acoliet van oud-president Soeharto en dat maakt hem verdacht in de ogen van veranderingsgezinden.

Sinds hij een jaar geleden president werd - daarvoor was hij vice-president en minister van Onderzoek en Technologie - probeert hij uit alle macht van dat stempel verlost te worden. Hij liet de pers vrij, stemde toe in een meerpartijenstelsel en heeft geregeld politieke gevangenen amnestie verleend. Doordat hij echter geen serieus werk maakt van de vervolging van zijn voorganger en leermeester slaagt hij er niet in zich te presenteren als iemand die werkelijk een breuk wil maken met het verleden.