Een wiskundige in wijn

Het gerenommeerde wijntijdschrift Decanter riep de Britse Jancis Robinson onlangs uit tot Wijnvrouw van het jaar 1999. Interview met een vrouw die niet alleen beroemd werd met haar vele boeken en markante brillen, maar ook door haar verzet tegen de chardonnay-hype.

Haar verjaardag wordt naast die van royalty en filmsterren in de Times vermeld, haar boeken zijn standaardwerken voor elke wijnschrijver, inkoper en wijnliefhebber en ze is zó bekend van haar televisieprogramma's over wijn dat de taxichauffeur die me naar de afspraak rijdt vol erkenning roept `aye, Jancis, that lovely lass', alsof hij haar al jaren kent uit de pub op de hoek.

Robinson (1950), naast Hugh Johnson 's werelds meest gelezen wijnschrijver, werd door het toonaangevende wijntijdschrift Decanter onlangs uitgeroepen tot Wijnvrouw van het jaar 1999, een zeer eervolle titel die tot nu toe meestal aan mannen werd verleend. Haar boeken en tv-programma's - vooral haar wijncursus voor BBC2 is razend populair - hebben grote invloed gehad op het wijnaankoopbeleid in de tientjes-sfeer. Of het aan Robinson ligt of niet, afgelopen jaar was het totale bedrag dat de Britten aan wijn uitgaven hoger dan dat aan bier. Voor een bierminnend land als Engeland een ware revolutie.

Haar eerste krantenartikel schreef ze in 1975, over wijn en eten in de Provence, waar ze een jaar woonde. De The Sunday Times stuurde het terug, maar de redacteur schreef er bij `u schrijft erg leuk', een zin die Robinson tien boeken, talloze herdrukken en vertalingen in negen talen later nog altijd koestert. Met haar studie wiskunde in Oxford heeft ze weinig meer gedaan in haar latere carrière. Toch was een gebeurtenis uit haar studietijd bepalend voor haar latere loopbaan: tijdens een intiem dineetje dronk ze voor het eerst goede wijn, te weten een 1959 Chambolle Musigny Les Amoureuses. ,,Wijn kon blijkbaar ook genot geven, dat waren we niet gewend, met al die zure, goedkope wijn uit Frankrijk''.

In de jaren '80 kreeg Robinson – mede door haar opvallende brilmonturen, die veel navolging vonden bij Engelse dames – landelijke bekendheid door drie series over wijnen en wijnlanden, getiteld The Wine Programme. Eveneens haalde zij als eerste journalist het beruchte examen voor Master of Wine ('het is als de Mount Everest, fantastisch als het achter de rug is'). Door een massaal conflict tussen medewerkers en eigenaren van The Sunday Times stopte zij in 1986 met haar artikelen voor die krant, om in 1990 terug te keren als wijnmedewerker voor Financial Times. Het in de tussenliggende jaren geschreven boek over druivenrassen, Vines, Grapes and Wines, is een van haar meest invloedrijke geweest - nog niemand had de wijnen per druivenras benaderd; deze opzet was een rechtstreeks gevolg van de toenemende aanwezigheid op de markt van wijnen uit Californië en Australië die onder hun druivenras werden verkocht, de zogeheten `varietal wines'.

Met haar talloze publikaties over wijn baande ze onbewust de weg voor vrouwelijke wijnschrijvers: 40 procent van haar Britse collega's is vrouw. Naar eigen zeggen heeft zij nooit last gehad van tegenwerking door mannen. ,,Maar als ik in de hiërarchische wereld van de wijnkopers terecht was gekomen, was ik nu nog secretaresse geweest'', zegt ze.

Er zijn ook ontwikkelingen op wijngebied in Groot-Brittannië waarmee ze minder gelukkig is. ,,Er wordt weliswaar geen Liebfraumilch meer gedronken, maar daarmee is ook de deur voor alle andere Duitse wijn dichtgegaan en dat is jammer.'' Als liefhebber en pleitbezorger van de rieslingdruif weet ze wat het publiek mist. ,,Nieuwe rieslinglanden zijn Australië - met name het koelere kustgedeelte — en Nieuw Zeeland. De wijnen zijn alcoholischer dan de Duitse Rieslings, maar daardoor heel mooi bij de maaltijd, vooral bij fusion cuisine.''

Jancis Robinson staat zowel in de wijnwereld als in Groot-Brittannië bekend om haar uitgesproken meningen. Na het interview moet ze nog `even' naar het Lagerhuis om een petitie aan te bieden tegen genetisch gemanipuleerd voedsel. En voor de achtergestelde jeugd in Engeland en Afrika organiseerde ze met haar man Nick Lander een `Wine Relief', een inzamelingsactie rondom wijn. Daarvoor schreef ze onder meer een wijnboekje dat voor 1 pond in alle wijnwinkels verkrijgbaar was.

In de jaren `80 en `90 veroorzaakte ze regelmatig commotie in de wijnwereld met haar verzet tegen de wereldwijde rage rond de chardonnay-druif. Omdat de druif makkelijk te kweken is en de consument snel te paaien is met de heftige, vaak kunstmatige houtrijping won chardonnaywijn snel aan populariteit. Robinson: ,,Chardonnay zelf is een mooie druif, maar elke wijnboer wilde er zijn voordeel mee wil doen, ten koste van de kwaliteit. Maar er worden er buiten de Bourgogne tegenwoordig mooie chardonnaywijnen gemaakt, vooral in Californië en Nieuw Zeeland'. Haar verzet gaat echter niet zo ver dat ze lid is van de Anything But White Burgundy-club (voor wijnsnobs die alleen witte Bourgogne, de enige `authentieke' chardonnay-wijn, willen drinken), de opvolger van de ABC club (Anything But Chardonnay, die begin jaren '90 bestond).

India zal de volgende grote wijnconsument worden, luidt de voorspelling van Robinson. Eerder dan China. ,,India heeft een grote upper middle class met geld en belangstelling voor wijn. China moet nog zo'n klasse creëren, maar het land heeft zeker toekomst. Maar dat Japanners kikken op dure wijn weten we. Heb je niet nog een ander stukje info? In Japan, (waar Robinson net is geweest, L.F.) is een serieus publiek voor wijnen. Zij het vooralsnog van eenvoudige wijnen, want geld voor luxe wijnen is er door de crisis nog niet''.

Bij het afscheid krijg ik nog even les in het aanhouden van een Londense taxi. Haar montere 'Taxi!!' schalt over de straat en onmiddellijk stopt er een wagen voor haar.